كشف يك گنجينه پربهاي تاريخي (1) / ضيا رضوي . نشريه كاوه . سال دهم ، شماره اول ، فروردين 1351 ، شماره 40

كشف يك گنجينة‌ پر بهاي تاريخي

در سال 1863مهندس آلماني «ارنست هولتسر Ernst Hoeltzer» جزو گروه كارشناساني كه در ايران براي دولت انگلستان خط تلگراف سراسري را ايجاد مي‌كردند،‌ مشغول كار بود.
اين مهندس آلماني بعدها با يك دختر ارمني ازدواج كرده و براي هميشه در ايران ماندگار مي‌شود. يكصد سال پس از عزيمت هولتسر به ايران، يعني در سال 1963 ميلادي، نوه‌ي او در چند صندوق آنچه را كه از پدربزرگ باقي مانده بود به آلمان مي‌آورد و در زيرزميني قرار مي‌دهد. در اثر خراب شدن لوله‌ي آب، زيرزمين پر از آب مي‌شود و مجبور به تخليه‌ي آن مي‌گردند. وقتي صندوقها را باز مي‌كنند،‌ مي‌بينند محتوي آنها چندين هزار نگاتيف شيشه‌اي است.
همه‌ي اين نگاتيف‌ها قريب به يك‌ قرن بدون آسيب مانده بودند. ارنست هولتسر، نگاتيف‌ها را چنان با روي و قلع بسته‌بندي كرده بود كه حتي رطوبت و ساير عوامل آب و هوايي در آنها مؤثر نمي‌توانستند شد، گوئي كه اين مهندس دورانديش، همه‌ي اين حوادث را پيش‌بيني كرده‌بود.
آنچه بر اهميت اين عكسها مي‌افزايد،‌ تنها ارزش تاريخي آن نيست،‌ زيروبم‌هاي جوانب زندگي آنروز ايران نيز از ديد دوربين اين آماتور آلماني در امان نمانده است. ارنست هولتسر،‌ مردم را عكاسي كرده و زندگي آنها را روي عكس ثبت نموده است. او شرحي بر عكسهاي خود نوشته است كه ارزش اين عكسهاي تاريخي را چندين برابر مي‌كند،‌ مثلاٌ مي‌نويسد: «... در اصفهان 1456 رنگرز، 35 صحاف، 10 معمار، 10 خورجين‌دوز، 200 غلامزند حبشه‌اي و 350 زن خدمتكار زيباي سفيدپوست مشغول كار هستند...»
مجله‌ي كاوه،‌ درصدد تهيه‌ي بقيه‌ي اين نگاتيف‌هاست و اميدوار است در آينده‌ي نزديكي موفق به نشر كامل اين گنجينه‌ي تاريخي بشود، كه سرنوشت، در يك گوشه‌ي آلمان براي ملت ايران نگه‌داشته‌‌است.