|
|
||
فقيري، ابوالقاسم. "سفرهها در شيراز". دوره 9، ش 106 (مرداد 50): ص53-54. |
||
|
|
||
|
خلاصه:سفرههاي نذري: حضرت خضرا(ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت رقيه(ع)،نذربها در شيراز، معالجه ترس و لرز در شيراز. |
|
|
سُفرهها در شيراز
ابوالقاسم فقيري
در پايان از خانوادههاي ايراني
براي برآمدن حاجات نذرهائي ميكنند كه از
آن جمله است
انداختن سفره و پختن نذري. نوشته
زير درباره تشريفات اين دو رسم در شيراز
گردآمده است
سفره حضرت خضر: اين سفر را در شب جمعه آخر سال مياندازند و تا هنگام تحويل سال
به سفره دست نميزنند. انداختن اين سفره مخصوص ثروتمندان است،زيرا سفره ايست
هر چه بخواهيد پر خرج. سفره را مياندازند و از هر نوع خوراكي در آن
ميگذارند،چيزهاي ديگري كه حتماً در اين سفره ديده ميشود آب و برگ سبز است و
مقداري سكه كه معمولاً سكهها را زير سفره ميگذارند و يكدست آفتابه ولگن.
هنگاميكه انداختن سفره تمام شد،كنار سفره نماز حاجت ميخوانند و دعا ميكنند. سپس در اطاق
بسته و ميروند. بعد از
[53] تحويل سال يكي كه پاك
باشد در اطاق را باز ميكند اگر آبي در لگن
ريخته باشد يا يكي از خوراكيها دست خورده
باشد ميگويند حضرت خضر به اطاق آمده
دستنماز گرفته،يا از خوراكيها خورده است.
سپس خوراكيها را براي خويشاوندان
ميفرستند و بدين ترتيب خود را بمراد رسيده
ميدانند.
سفره حضرت
عباس1 عباس علي سردار
اي شاه علم بردار اين غم كه بدل دارم
از روي دلم بردار معمولاً كسي كه نذر ميكند سه مرتبه
سفره مياندازد. سفره اول و دوم مفصل نيست و
نيت ميكنند كه اگر حضرت عباس مرادشان را
داد سفره مفصلي خواهند انداخت كه در
اصطلاح ميگويند گرو برداشته اند. مواديكه
در سفره ميگذارند: آجيل مشگل گشا –
كاچي –
رشته –
ميوه «از هر نوع كه در بازار
باشد» پلوها: (عدس پلو 0 لوبيا پلو- باقلا
پلو –
كلم پلو –
شكر پلو - «همان شيرين پلو
تهرانيهاست» چلو سفيد با انواع خورشتها). پنير و سبزي –
حلواي كاسه –
شيريني از هر نوع – بوخوش
–
شمع (عده اي از مدعوين نذر كرده
شمع آورده سر سفره روشن ميكنند) و عده اي هم
در همين مجلس يكي از شمعهاي نيم سوخته را
گرو برداشته تا چون مراد و مطلبشان حاصل شد
آنها هم بنوبه خود سفره بياندازند. شمعها
را در يك سيني كه پراز نمك است فرو ميكنند
معمولاً خاموش كردن شمعها توسط دوبرگ
نارنج انجام ميگيرد. چون سفره انداخته شد و
مدعوين همه در مجلس حاضر شدند – كنار
سفره نماز حاجت ميخوانند. بعد روضه حضرت
عباس ميخوانند. معمولاً سعي ميكنند روضه
خوان زن پيدا كنند (در شيراز روضه خوان زن
هم وجود دارد) سپس چيزهاي داخل سفره را ما
بين يكديگر قسمت ميكنند. اين سفره مخصوص
زنان است و از ورود مردان به مجلس جلوگيري
ميكنند.
سفره حضرت
رقيه: اين سفره را سابقاً در آستانه سيد
علاءالدين حسين ميانداختند ولي امروزه
روز زياد مرسوم نيست. اين سفره را در شب
دوشنبه مياندازند. انداختن اين سفره خيلي
ساده است. سفره اي انداخته دونان سنگك با
مقداري خرما در آن مينهند. سپس روضه حضرت
رقيه را يكي ميخواند و شمع روشن ميكنند.
اين سفره را هم براي برآورده شدن حاجت
مياندازند.
نذريها در شيراز 1- روزهاي شنبه بعضي از اهالي شيراز
به قدمگاه ميروند و حلواي حضرت عباس درست
كرده و بين مردم قسمت ميكنند. 2- حلواي ام البنين –
اين حلوا را براي كارگشائي
ميپزند و بطور كلي مردها نبايد از آن
بخورند. 3- آش امام زين العابدين بيمار –
كه معمولاً روزهاي قتل ميپزند
غير از آش بعضيها در اين روز شله زرد
وشيربرنج هم نذر ميكنند. 4- بعضي از مردم شيراز روز قتل
سيدالشهدا بچههايشان را سقا ميكنند و
نذر بچههايشان شربت گلاب بمردم ميدهند. 5- بره حضرت عباس –
كشتن بره حضرت عباس هم نذري است
كه براي كارگشائي انجام ميدهند. 6- در شيراز امام زاده ايست بنام
سيدالحرمين كه بدان امام زاده زنجيري هم
ميگويند،زنها به امام زاده رفته و نذر
ميكنند و چون نذرشان برآورده شد بدانجا
رفته و شبي آبگوشت نخود يخني (Yaxni)
درست ميكنند،معمولاً شبهاي سه شنبه به
زيارت اين امام زاده ميروند.
معالجه ترس و لرز در شيراز 1- براي اينكه بچه ايكه ترسيده است
ترسش بريزد ابتدا آتش ميكنند،تابه اي روي
آتش مينهند و بچه را دو نفر كه دو طرف
تابه ايستاده اند دست به دست ميكنند سپس
كاسه اي آب روي تابه ميريزند كه صداي جي . . .
. زي Jïzi
بلند ميشود و پس از آن معتقدند
كه ترس بچه ميريزد. 2- بچه ايكه ترسيده باشد اگر باو آب
روي طلا بدهند ترسش ميريزد. 3- بچه ايكه ترسيده باشد اگر ذره اي
نمك زير زبانش بگذارند ترسش ميريزد. 4- بچه ايكه ترسيده باشد هنگاميكه در
خواب است اگر كوزه اي بالاي سرش بشكنند چون
از خواب بجهد خوب خواهد شد. “پاورقيها“ 1- در ميان سفرهها
شيرازيها به سفره حضرت عباس عقيده اي
مخصوص دارند. سفره حضرت عباس را هميشه
ميتوان انداخت. بعضيها هم روز تولد حضرت
عباس اين سفره را مياندازند. |
|
|