|
|
||
|
بهنام، عيسي. "مجسمهسازي درايران باستان". دوره1، ش 11 (شهريور42): ص 2-6، تصوير. |
||
|
|
||
|
خلاصه: خصوصيات مجسمههايي ازاواخر عهدساساني، پيشرفت هنر حجاري دراين زمان، مشخصات دونقش برجسته يكي از خزانه داريوش درتخت جمشيد و ديگري برروي يكي از ديوارهاي كاخ اردشير سوم، فرق بين نقش برجستههاي غربي (يونان ـ روم) وايراني، بررسي يك نقش برجسته واقع در دامنه كوه "رجب" واقع در دوكيلومتري تخت جمشيد. |
مجسمه
سازي در ايران باستان
|
|
يكي از نمونه هاي خوب اين سنگتراشي نقش برجستهاي است كه در ضمن كاوشهاي دكتر اسميت در قسمت شمال شرقي [2] خزانه داريوش در تخت جمشيد از زير خاك بيرون آورده شده و امروز در موزه ايران باستان نشان داده ميشود. در اين گفتار فقط قسمتي از آن نقش برجسته را كه شامل خزانه دار است ارائه ميدهيم. داريوش روي تخت مرصعي، در زير چادر نشسته عصاي بلندي (علامت قدرت سلطنت مانند فراعنه مصر) بر دست دارد وليعهد او خشايارشا در كنارش ايستاده است. در مقابل او [3] خزانه دار، كه لباس مادي بر تن دارد، در حال تعظيم است و احتمال مي رود كه گزارش كارهاي خود را به شاهنشاه ميدهد. در كنار وليعهد اسلحه دار باشي و پيش خدمت مخصوص شاه ديده ميشوند عكس شماره سه فقط قسمتي از پيكر خزانه دار باشي ديده ميشود. چنين معلوم بوده است كه خزانه دارهاي شاهنشاه از اهل ماد باشند. ما در صدد برنخواهيم آمد كه اين صورت را با تصاوير مصري و يوناني مقايسه كنيم. بدون شك وجوه تشابهي با آنها دارند و نيز اختلافاتي هم دارند. وجه تشابه باهنر مصري اين است كه با اينكه خزانه دارباشي از پهلو نقش شده ولي تمام چشم او ماننديک بادام كامل ديده مي شود و در طبيعت، چنين امري ممكن نيست اتفاق بيفتد. آيا پيكر تراش ايراني متوجه اين موضوع نشده، يا از روي نقوش مصري تقليد كرده؟ با اين حال حالت او خيلي طبيعي است. ميدانسته است كه در بالاي دماغ چشمي هست و نخواسته است چشمها را ناقص كند و از نيمرخ بكشد. موهاي خزانه دار كاملاً مجعد است و همانطوريكه در بالا ديديم اين خصوصيت براي نشان دادن موهاي اشخاص در عهد ساسانيان نيز معمول بوده . خزانه دار گوشواري بر گوش دارد و از پشت كلاه نمد او نواري آويزان است. |
|
ايرانيان همواره در ايجاد نقش حيوانات مهارت فوقالعاده داشتهاند. و شكل زير كه قسمتي از نقش برجسته كاخ اردشير سوم در تخت جمشيد است يكي از نمونه هاي خوب اين نوع سنگتراشي مي باشد. و گردن حيوان كاملاً صحيح نشان داده شده است |