|
آرامگاه شيخ صفي الدين
علي
اكبر علائي
مقدمهـ
بناهايي كه بنام بقعه شيخ صفي الدين
ناميده ميشود متعلق به نيمه اول سده هفتم ميباشد
كه بتدريج بناهاي ديگري در آن افزوده گشته و
در پانزدهم دي ماه 1310 در تحت شماره 64 جزء آثار
ملي به چاپ رسيدهاست.
محل
كنوني بقعه در ابتداء خانقاه و مسكن شيخ صفي
الدين و محل اجتماع مريدان او بوده و پس از مرگ
نيز شيخ در همانجا دفن گرديدهاست. بعدها چون
اولاد شيخ صفي جملگي داراي شوكت و اقتدار
بودند در تكميل و تزئين مدفن جدشان كوشش نموده
و زياد از همه شاه طهماسب اول در توسعه بقعه
كوشيده و همچنين شاه عباس اول و شاه عباس دوم
نيز در تزئين آن سعي كافي مبذول داشته اند. در
زمان ناصر الدين شاه قاجار در سال 1307 هـجري،
تعميرات مفصلي در بناهاي متعلق به بقعه بعمل
آمده و تغيير وضع اصلي چهار طاق اولي جلو مسجد
جنت سرا و كاشيكاريهاي آن، از آثار دوره
قاجاريه بوده چنانكه در قسمت بالاي ديوارهاي
داخلي رواق بقعه، متصل به اتاق سقف، با خط نسخ
سوره «انا فتحنا» گچبري و در وسط عرض شمالي،
بين دو سطر نوشته شده ـ «عمل استاد ابراهيم….
تبريزي سنه 1307 » كه در اثر شكستگي حاصله و پيشآمدگي
نماي طاق مزبور، كاشي آن فرسوده شده و فعلاً
به همان حال باقيست.
از
سال 1314 شمسي كه بناي تاريخي بقعه شيخ صفي
الدين زير نظر مستقيم اداره فرهنگ اردبيل
قرارگرفت از طرف اداره كل باستانشناسي وزارت
فرهنگ نسبت به ترميم خرابيهاي حاصله و تعمير
كاشيكاريهاي قبلي بتدريج اقدام لازم بعمل
آمد، و از آن سال تا آخر سال 1327در حدود ششصد
هزار ريال از اعتبارات اوقافي و عطاياي
ملوكانه كه صرف تعمير و اصلاح بقعه شيخ صفي
الدين شدهاست.
آرامگاه
شيخ صفي الدين
عمارات
و ابنيه مزار شيخ صفي الدين را در مجموعه «صريح
الملك» كه به دستور شاه طهماسب اول در سال 975
هجري قمري تأليف شده چنين نگاشته اند:
1ـ
حرم و دارالحفاظ.
2ـ
مقبره شاهزادگان كه در طرف شرقي دارالحفاظ
قرارداشته و بر سر در آن اشعاري نوشتهاند.
3ـ
ايوان بزرگ رو به قبله، مايل به مغرب معروف«به
دارالحديث» كه به نام شاه اسمعيل اول بوده و
از آثار اوست. و در دو طرف آن مقابر مسقفي از
اولاد مشايخ صفويه قرارداشته است.
4ـ
چله خانههاي قديمي كه محل جلوس شيخ صفي
الدين اسحق بوده است.
5ـ
مقبره مادر شاه طهماسب اول، متصل به حرم شيخ
صفي، در محلي كه به پنجه حضرت علي منسوب است.
6ـ
مقصورهاي در برابر ايوان دارالحديث از آثار
شاه طهماسب اول، كه در پيش طاق ايوان ، اشعاري
در ستايش شاه طهماسب اول نوشته بوده اند به
شرح زير: [35]
رقم كرده بتابيد الهي عطارد بر سر ايوان شاهي
كه
سلطان بن سلطان بن سلطان سرير افراز دارالملك
احسان
مدار
امن و ايمان شاه طهماسب مكان عدل و احسان شاه
طهماسب
الهي
تا كه اين فرخند ايران بود آرايش از برجيس و
كيوان
سعادت
ياور شاه جهان باد وجودش از حوادث در امان باد
7
ـ محوطه شهيد گاه در شمال گنبد دارالحديث.
8
ـ محل جلوس شيخ صدر الدين موسي كه در زمان شاه
طهماسب كاشيكاري شده بود.
9
ـ حجرهها كه از چهل بيش بود.
10
ـ بقعه مزارهاي برخي از اميران و نزديكان
خاندان صفوي و مقبره مسقف اولاد مشايخ آن
سلسله.
11
ـ آشپز خانه و ديگ خانه و حجره هاي متعلق به
آنها.
12
ـ اياغ خانه كه در شمال آشپز خانه بوده.
13
ـ حجره اي رو به مزار شيخ صفي كه آرامگاه اولاد
مشايخ صفويه بود.
14
ـ شربت خانه در كنار چشمه آبي مشتمل بر حوض، و
محل پختن حلواها و شيرينيهاي ايرانی در طرف
مغرب.
15
ـ دفتر خانه شامل دهليز و كتابخانه و محوطه
هاي ميان شربت خانه و حوضچه خانه.
16
ـ خوانچهخانه و انبار، با حجرههاي فوقاني
و تحتاني.
17
ـ نقاره خانه كه زير سقا خانه بود و عقب آن
حمام و برخي خانه هاي متعلق به آستانه.
18
ـ هيمه خانه و زمين اطراف آن
19ـ
فضاي بيرون در آستانه كه در برابر آن و دكانها
بود.
|
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)