شفائيه، هادي. "مقايسه و انتخاب فيلم رنگي پزتيف". دوره10، ش112و113-114 (بهمن واسفند50- فروردين51).

 

خلاصه: ش114 (فروردين51): 78-80، تصوير. شرحي بر "بازده رنگها درفيلمهاي مختلف رنگي".

مقايسه و انتخاب فيلم رنگي پزيتيف

هادي شفائيه

حكم و قضاوت در مورد «بازده» رنگها مبهم و قابل ترديد است زيرا كه مقايسة تصوير با اصل آن فقط به كمك خاطرات شخصي، كه كم وبيش «دگرگون» و حتي «بيرنگ» شده اند، امكان پذير مي باشد و خاطرت بر اثر احساس و ادراك بصري، تحليل ذهني ورواني وتشابه فكري امپرسيون اريژينال دستخوش تعديلات ميگردد.

برحسب استعداد و پرورش ديد، دريافت واحساس بستگي دارد به ضبط كم و بيش آگاهانة رنگها  ونوآنس آنها در لحظة مشاهده كه عواملي چند از قيبل بيفكري يا تعمق، لاقيدي با كنجكاوي قوة مخيله در آن نقش مؤثر دارد و در لحظة درك و احساس، نيروي فكر و زيبا شناس با ايفاي نقش «انتخاب كنندة بهترين» به تعديل »اثر ديافت شده» ميپردازد.

قضاوت در مورد «بازده رنگها» ممكن است در قدرت هر كسي نباشد، اما مقايسه يي در بين فيلم هاي مختلف، به علت اختلافات مهمي كه در آنها مشاهده ميشود، به هر كسي امكان طبقه بندي را سهل تر ميسازد. حتي براي آماتورهاي كم تجربه، مقايسه بين چندين فيلم و يافتن بهترين آنها آسان تر از اتخاذ تصميم دربارة كيفيت يك فيلم مي باشد.

بعضي از فيلم ها ميتواند دقيقاً اختلافات «بازده» رنگها را با نوآنس هاي بسيار ظريف مشخص كند، در حاليكه فيلم ديگري چمن و آسمان وآب را به رنگ «خاكستري – سبز» يكنواخت در ميآورد وبقية تصوير را قهوه يي كثيفي ميپوشاند. گرچه تصويري با رنگهاي ملايم و بي حال ممكن است بسيار زيبا باشد اما منحصراً خواستن اين نوع عكس وتظاهر به تبعيت از شيوه و روش خاصي همانقدر تصنعي به نظر ميرسد كه تخصص يافتن فقط در رنگهاي درخشان و زننده!

نور و سايه، ملايمت وخشونت، بي رنگي و درخشندگي، همه به حيات و زندگي و دنياي ما متعلق است و تمام آنها ارزش ضيط و ثبت برروي فيلم را دارد. بنابراين، هيچگاه نبايد طبيعت را يكباره در رنگهاي ملايم، با اختلافت بسيار كم (همان چيزي كه ناحق نام «رنگهاي پاستل» بر آن ميدهند) نشان داد.

انتخاب موضوع و تصميم در مورد بدست آوردن كمپوزيسيوني با رنگهاي لطيف يا قوي با شخص عكاس است وبراي توفيق در منظور خود احتياج به فيلمي دارد كه قادر به انجام خواسته هاي او باشد واختلافات رنگها را به حد امكان نزديك طبيعت ثبت كند.

رنگ سبز و «آبي – سبز» تا هنگاميكه نسبت به تمام رنگها رجحان و برتري نيافته به آن حدي كه در طبيعت است فرح انگيز نخواهد بود . تصوير يك ليموي رسيده نبايد رنگ خام و زنندة «آبي – سير» ليموي ترش را داشته باشد و همچنين رنگ ارغواني بيمورد نيز نيايد اين ميوه را به پرتقال تبديل كند. وجود چنين رنگي سبب ميشود كه خاكها غرقه به خون تظاهر كند و ابرهاي آسمان «بنفش – كبود» بنمايد. ديدن چهره هاي سربي رنگ چون بيماران كبدي، همانقدر ناخوش آيند است كه صورت هاي سرخ، همچون كسانيكه سكته در كمينشان باشد.

در اسلايدها سايه هاي آغشته به رنگ آبي بسيار زشت و ناراحت كننده است و بعضي ها از ديدن آن همان حالتي را پيدا مي كنند كه گاو از ديدن شنل سرخ ! مگر اينكه اين رنگ بجا ومناسب باشد كه در اينصورت نيز بايد رنگ صحيح و تميز داشته به سبز يا قهوه اي متمايل نشده باشد، مخصوصاً سايه هاي روي برف و كوهستان. كسانيكه چشمشان رنگها را آگاهانه مي بيند چنين رنگهايي را نمي پذيرد.

در مورد فيلمهاي رنگي خصوصيات ديگر نيز داراي اهميت كمتري نيست، مثلاً اگر در فيلمي كه محو باشد و يا دانه هايي در آن به چشم بخورد زيباترين رنگها نيز قادر به افادة چيزي نخواهند بود. اختلافات در اينمورد، بيش از درجة قدرت و حساسيت، به انواع مختلف فيلمها از لحاظ سازندگان آنها ، مربوط ميشود.

اگر موضوعي داراي كنتراستي برابر «يك» بر «سي» باشد، به شرط محاسبة نور صحيح در نواحي روشن، بايدكه در تيره ترين قسمت ها نيز جزئيات را به خوبي نشان دهد. اين نواحي نبايد به سياه قيري تبديل شود.

امروزه، در اغلب فيلم ها، بيشتر معايب ،  خوشبختانه به اصل آن مربوط نيست بلكه بستگي دارد به ظهورهايي كه با دقت كافي انجام ميگيرد و در نتيجه عكاسي را به يك نوع بخت آزمايي تبديل ميكند. عكسي كه با دقت زياد و زحمات فراوان گرفته ميشود معلوم نيست بالاخره از زير دست متصدي ظهور چگونه بيرون خواهد آمد.

ظهور بعضي از فيلمهاي رنگي پزيتيف منحصراً در لابراتوارهاي مجاز انجام ميگيرد و بهمين جهت هزينة ظهور آن با ارزش خود فيلم يكجا محاسبه و دريافت مي شود. مانند فيلم كداكرم كه فقط در لابراتورارهاي كارخانة كداك ظاهر ميگردد و تعداد اين لابراتوارها در تمام دنيا بيش از ده تا نيست و فيلم اگفا كلر پزيتيف كه لابراتوارهاي نمايندگي هاي آگفا مسئول ظهور آن هستند. – مواد شيميائي ظهور اين فيلم ها فروخته نمي شود . اما مواد لازم براي ظهور فيلم هايي چون آگفا كرم و اكتاكرم را در بسته بندي هاي حاضر مي توان خريداري كرد . هركس با وسائل ساده يي شخصاً مي تواند اين فيلم ها را ظاهر كند. تنها اشكالي كه در اينمورد وجود دارد عبارت از اينست كه بسته بندي هاي مذكور براي چندين حلقه فيلم است و پس از حاضر شدن محلول ها، مدت نگهداري آنها كوتاه ميباشد (حداكثر دو هفته) و براي كسيكه در اينمدت يك يا دو حلقه فيلم گرفته باشد دور از صرفه است.

متأسفانه به علت عدم امكانات، چاپ نمونه هاي رنگي، از آنچه گفته شد، ميسر نيست و به همين سبب كمتر به مطالبي دربارة عكاسي رنگي پرداخته ميشود، ولي بهرحال چنانچه تاكنون بوده، گاهگاهي موضوعات مزبور مورد بحث قرار خواهد گرفت.

خوشبختانه اين مشكلات تنها گريبانگير ما نبوده حتي در بسياري از مجلات مخصوص عكاسي دنيا، كه به قيمتهاي زيادي نيز فروخته ميشود، چنين مشكلي وجود دارد.