پوركريم، هوشنگ. "ازدواج و عروسي و مراسم كشتي‌گيري در اينچه برون". دوره 7، ش 84 (مهر 48): 43-49، تصوير.

خلاصه:شرحي بر مراسم ازدواج و مراسم كشتي‌گيران در اينچه برون.

 يك زوج جوان اينچه بوروني

شادروان سيّد محمّد علي امام شوشتري

      درمهرماه امسال مجله هنرومردم يكي از همكاران با ارزش خود را از دست داد و اين نوشته شرحي كوتاه از زندگاني پژوهشگري ازاين سرزمين است كه با وجود مشكلات گوناگون بيشتر زندگي خود را صرف كسب دانش و تحقيق و پژوهش درعلم و ادب كرد و بخصوص 20 ساله آخر عمر خود را صرف نوشتن آثار گرانبهائي در زمينه تاريخ – جغرافيا – زبان و هنر ايران بزرگ نمود.

      شادروان سيدمحمدعلي امام شوشتري 65 سال پيش در شوشتر در يكي از خانواده‌هاي بزرگ علمي متولد گرديد. وي از نظر پدري نوه هشتم علامه شهير سيدنعمت‌الله جزايري وازطرف مادر نبيره علامه حاج شيخ جعفر شوشتري است. امام شوشتري تحصيلات قديمه داشت و ازهمان اوان جواني در زبان و ادبيات فارسي و زبان عربي تسلط يافت.

      در ابتداي سلطنت رضاشاه كبير كه جنبشي در ايجاد مدارس جديد پيدا شد، شادروان امام شوشتري وارد خدمت وزارت معارف آنروز (وزارت آموزش و پرورش امروز) گرديد، وي درواقع از بنيان گذاران اولين مدرسه در شوشتر بودكه درآن تاريخ اين شهر مركز استان خوزستان بود.

      امام شوشتري 12 سال اول خدمت خود را در فرهنگ در شهرهاي مختلف خوزستان گذرانيد و سپس باداره گمركات جنوب و درسال 1326 بگمرك مركز منتقل گرديد و در سمت رئيس اداره قضائي گمرك سهم عمده‌اي در تهيه و تدوين مقررات گمركي داشت و درهمه حال اجراي درست مقررات و حفظ منافع دولت و جلوگيري از اجحاف به مشتريان سرلوحه برنامه كار وي بود.

      شادروان امام شوشتري در سال 1337 از خدمت دولت بازنشسته گرديد و دوسه‌سال بعلت درد شديد چشم عملأ خانه‌نشين شد. تااينكه خوشبختانه با كوششهاي فراوان چشمها معالجه شد و طولي نكشيد كه امام شوشتري در كتابخانه پهلوي مشغول خدمت گرديد و چندساله اخير زندگاني او در راه وروالي افتاد كه طبع و ذاتش با آن سازگار بود و بهمين جهت با سرعت بيشتري وقت خود را صرف پژوهشهاي علمي نمود.

      شادروان امام شوشتري ازنظر تحقيق و تتبع عمري بارور داشت و باآنكه طول عمري معمولي داشت، باوجود مشكلات زندگاني داخلي، ببركت شخصيت بارز و قوي و ذاتي خود آثار گرانقدر ازخود بيادگار گذاشت كه در زير بكوتاهي از آنها نامبرده ميشود:

الف ـ كتابها

      - تاريخ جغرافيائي خوزستان (اين كتاب كه بعلت مرگ نابهنگام برادر بزرگتر شادروان امام شوشتري مرحوم سيدنورالدين امام ناتمام مانده بود تكميل و باهتمام امام شوشتري چاپ گرديد).

      - تاريخ مقياسات و نقود در حكومت اسلامي.

      - فرهنگ مفصل واژه‌هاي فارسي در زبان عرب.

      - ترجمه كتاب عهد اردشير از عربي.

      - تاريخ شهرياري در شاهنشاهي ايران.

      - ايران گاهواره دانش و هنر (هنر موسيقي در روزگار اسلامي).

دردست تكميل براي چاپ

      - طول و عرض جغرافيائي از ايرانيان (اين كتاب محققانه باهتمام مؤسسه جغرافيائي ارتش تكثير خواهد گرديد).

      - نام نامه جغرافيائي ايرانشهر (ايران بزرگ) اين كتاب،‌چنانچه تكميل شود 4 جلد خواهد شد ولي متأسفانه فقط جلد اول آن تهيه شده و تقريبأ آماده چاپ ميباشد. اين كتاب بطوريكه در مقدمه مفصل آن ذكر شده ازنظر زبان‌شناسي – جغرافياي تاريخي – تاريخ اقتصادي و بطوركلي وحدت كامل ايران بزرگ داراي ارزش فراواني است. هزار افسوس كه دست تقدير از تكميل آن جلوگرفت.

ب ـ كراسه‌ها

      - نقش ايرانيان در پيشرفتهاي نخستين اسلام.

      - پرتوي از فرهنگ ايران در روزگار اسلامي.

      - پادآواز هنرنقاشي در روزگار اسلامي.

      - تاريخچه فارسي دري (زبان همگان ايرانيان).

      - رفتارنامه انوشروان.

      - تاريخ دانشگاه شاهپورگرد (جندي شاپور).

ج ـ مقاله‌ها

      - مقاله‌هاي علمي زيادي در مجله‌هاي: بررسيهاي تاريخي ـ مجله هنرومردم ـ مجله اوقاف ـ مهنامه آرتش و غيره.

      - مصاحبه در روزنامه‌ها و مجلات مختلف كه بصورت مقاله چاپ گرديد.

      - مقاله نگاهي بآثار دريانوردي ايرانيان در روزگار باستان كه دركتاب «تاريخ تحول علوم درايران ، چاپ شده است.

      - بطوريكه اعلام شده در مجموعه (تاريخ شاهنشاهي و فرهنگ ايران) كه بقلم 700 دانشمند برجسته جهان از 43 كشور وبه 30 زبان بمناسبت جشنهاي 2500 ساله بوسيله كتابخانة پهلوي در دست تهيه است) تعداد 9 مقاله ازآن مرحوم بچاپ خواهد رسيد.

د ـ سخنرانيها

      شادروان امام شوشتري در فن سخنراني نيز استعدادي شايسته داشت و پيش ازآنكه صدايش بعلت بيماري سرطان گرفته شود سخنرانيهاي علمي متعددي در مراكز مختلف و انجمن‌هاي گوناگون علمي و فرهنگي ايراد مينمود.

      وي همچنين بيش ازيكسال در برنامه راديوئي آرتش يك سلسله سخنراني درباره سرداران گمنام ايران ايراد نمود.

      درآثار شادروان امام شوشتري چندنكته مهم خيلي روشن است كه با شجاعت و استقامت آنها را دنبال كرد است.

      1- ميهن دوستي واقعي و ايمان شديد به پيشرفت ملت ايران.

      2- اعتقاد كامل باستعداد زبان فارسي و كوشش در پيراستن آن.

      3- كوشش پي‌گير در روشن كردن يكپارچگي ملت ايران و تمدن بزرگ و كهنسال آن.

      بعقيده شادروان امام شوشتري اينها زمينه‌هائي بسيار عميق و ارجدار كه افراد دلسوز و پژوهشگران جوانتر بايد آنها را دنبال نمايند و بدون ترديد پي‌گير اين قبيل تحقيقات علمي بيش از هرچيز روان آنمرحوم را شاد خواهد نمود.