|
شيخ باتفاق ابوعبيد و برادرش محمود
و دوغلام در كسوت صوفيان از همدان خارج شده
و بطرف طيران(3) (طبران) اصفهان رسيدند.
دوستان شيخ و نديمان علاءالدوله و خواص از
آنها پيشواز كرده و براي شيخ و همراهان
جامه و مركبهاي خاص آورده و در محلهاي به
نام كون گنبد در اصفهان درخانه عبداللهبن
بابي (عبداللهبن هني،عبدالله بن بيبي)
جاي دادند.
علاءالدوله كاكويه شيخ را با اكرام و
اعزاز تمام پذيرفت و دستور داد شبهاي جمعه
با حضورش براي شيخ مجلس مناظره ترتيب دهند
و علماء و دانشمندان از هرطبقه درآن مجلس
حضور يابند.
طبق نوشته ابوعبيد هرشب جمعه كه مجلس
علماء و دانشمندان با حضور شيخ تشكيل
ميگرديد، هيچيك ازآنان درهيچ دانشي ياراي
مقابله با شيخ را نداشتند.
شيخ در اصفهان «كتابالشفاء» را تمام
و بشرح ايضأ بسياري از رسالات ديگر
رادريان شهر به پايان رسانيد ودرهمني سفر
«كتابالنجاة» را تأليف كرد. بعلاوه كتاب
«دانش نامه علائي» و «كتاب الانصاف» و چند
كتاب ديگر درلغت و ادب را تأليف كرد كه
ميتوان گفت در دوران توقفش در اصفهان كه با
فراغت خيال زندگي ميكرد،تعداد زيادي
اثر ازخود بيادگار گذارده، كه شرح همه
آنها از حوصله اين مقاله خارج است.
به علت خللي كه در تقويمهاي معمول
برحسب رصدهاي قديم رخنه يافته بود، شيخ
بدستور علاءالدوله مأمور تهيه رصد جديدي
شد و مدت هشت سال بدين كار صرف وقت نمود،اما
بعلت مسافرتهاي پيدرپي آنطور كه بايد
اين موضوع صورت عمل بخود نگرفت.
چون غزنويان در ري و جبل (جبال)(4)
پيشرفت كردند،علاءالدوله دائمأ گرفتار
كشمكشهاي شديد باآنان و عمومأ در جنگ و
ستيز و فرار و تحصن در قلاع بود. شيخ در
جميع احوال مصاحب علاءالدوله بود كه دريكي
ازاين كشمكشها كه ميان علاءالدوله و
ابوسهل حمدوي (حمدوني) پيش آمد،جميع
اثاثه و اسباب و كتابهاي شيخ به غارت رفت.
بنابراين دوران بسيار بدي براي شيخ پيش
آمد كه بهيچوجه راحتي خيال نداشت.
آنگاه كه جنگ بين علاءالدوله كاكويه و
سلطان مسعود غزنوي رخ داد،علاءالدوله به
يكي از دژهاي بين اصفهان و گلپايگان پناه
برد و چون علاءالدوله به اطاعت از مسعود
غزنوي راضي نشد فرمانده سپاه مسعود بوسهل
حمدوني براصفهان مستولي شد و آنچه خزائن و
اموال علاءالدوله دراين شهر بود به غارت
رفت.
ابنسينا درجميع اين پيشآمدها و
كشمكشها همراه علاءالدوله بود و نتيجة
بسيار فرسوده و ناراحت گشت، تا آنكه دريكي
از سفرهاي وي به همدان ازپاي درآمد و دراين
شهر وفات يافت.
آنچه كه شاگرد شيخ يعني ابوعبيد دراينباره
در رساله سرگذشت تحرير نموده بدين نحو است:«درسالهاي
آخر عمر نيروي شيخ به ضعف گرائيد و نتيجة
براثر قولنج فوت كرد».
توضيح آنكه طبق رساله سرگذشت يعني
گفته و تحرير ابوعبيد: «شيخ نيروي بسيار
قوي داشت و از نيروهاي شهواني نيروي
مجامعتش بيشتر بود و بدينكار بسيار
ميپرداخت. چون ازاين امر و از زياد خوردن و
بيدارماندن ازاو (شيخ) سئوال كردند،شيخ
درجواب گفته بود كه خداي تعالي به من
نيروهاي بروني و دروني بسيار داده، بايد
حق هريك ازاين نيروها را ادا نمايم
بهمين منوال رفتار ميكرد،تاآنكه به
هنگام جنگ علاءالدوله با تاشفراش بدر
كرج (سال 425 هجري قمري = 4/1083 ميلادي) شيخ
مبتلي به قولنتج شد؛
«شيخ چون عجله در درمان خود داشت كه
مبادا بابيماري نتواند همراه سلطان باشد،
دريك روز هشت مرتبه خود راتنقيه كرد. سپس
يكي از رودههايش نرم و به ذوسنطاريا (اسهال
خوني) مبتلي شد و چون مجبور بود با
علاءالدوله معجلأبه ايذج برود، دراين
محل صرعي كه در دنباله اين بيماري است، پيش
آمد. اما باز شيخ به حقنه ميپرداخت؛
«روزي شيخ دستور داد دودانگ(5) تخم كرفس
در تنقيه ريخته تا باد قولنج را بزدايد،
اما يكي از پزشكان معالج پنج درهم(6) تخم
كرفس بكار برد؛
«ابوعبيد گويد: كه من در اين هنگام با
شيخ نبودم، نميدانم طبيعت عمدأ اين كار
كرد يا به سهو و خطا. سپس به علت تندي تخم
كرفس برذوسنطاريا افزوده شد و شيخ
مثروديطوس(7) ميخورد كه صرع برطرف گردد
يكي از غلامان افيون بسيار درآن ريخت و شيخ
آنرا خورد. علت اين امر را ابوعبيد خيانت
برمال شيخ و ترس غلامان كه پس ازمرگ وي (شيخ)
درامان نباشند ميداند؛
«سپس شيخ به همان وضع به اصفهان رفت و
شخصأ به درمان خود پرداخت، ولي از ناتواني
نميتوانست برپا خيزد، تا آنكه توانست كمكم
راه برود و به مجلس علاءالدوله حاضر گردد؛
«باتمام اين احوال شيخ پرهيز نميكرد
و هرگاه بيماري عود منمود به پرهيز
ميپرداخت؛
«چون علاءالدوله عزم همدان كرد، شيخ
با او عازم اين شهر شد، كه دروسط راه
بيماري عودنمود،تا آنكه به همدان رسيد؛
|
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)