شفائيه، هادي. "عكاسي، بخشي درميكروكپي". دوره12، ش138-139 (فروردين ـ ارديبهشت 53).

 

خلاصه: ش 139 (ارديبهشت 53): 74-78، تصوير. اصول تكنيك ميكروكپي، ميكروفيلمها و ميكروفيشها، فيلمهاي ميكروفيش، عكسبرداري ميكروكپي، دوربينهاي ديناميك مدرن و اتوماتيك.

عكّاسي

بحثي در ميكروكپي «2»

دكتر هادي شفائيه

اصول تكنيك ميكروكپي

براي بدست آوردن يك ميكروكپي، هر سنندي را از قبيل نامه، چك، طرح، عكس و غيره به وسيلة دستگاه مخصوصي عكسبرداري ميكنند. بعد از ظهور فيلم، تصوير نگاتيف بسيار كوچكي به دست ميآيد كه با چشم غيرمسلح قابل ديدن نيست. بنابراين لازم است آنرا در دستگاه خواندن گذاشت و تصوير بزرگ شده را روي پرده‌يي منعكس ساخت. در اينجاست كه اصل سند به طرزي كاملاً واضح و خوانا دوباره دربرابر چشم نمايان ميشود.

همچنين مي‌توان از نگاتيف مزبور در روي كاغذهاي گوناگون عكاسي يك فتوكپي پزتيف تهيه كرد كه در آن مطالب و طرح‌ها به رنگ سياه در روي كاغذ سفيد خواهد بود.

دستگاههاي ميكروفيلم با وسايل مكانوگرافيك و الكترونيك ميتوانند تركيب شوند كه بدين ترتيب تصاوير را بر روي نوارهاي مغناطيسي ضبط ميكنند و برروي صفحاتي مانند تلويزيون منعكس ميسازند. در طبقه‌بندي و جستجوي مدارك و اسناد از اين راه استفاد ميكنند.

ميكروفيم‌ها و ميكروفيش‌ها

ميكروفيلم‌ها در اندازه‌هاي گوناگون تهيه ميشود كه چهار نوع آن بيشتر متداول است : 16 ميلي متر-35 ميلي متر – 75 ميلي متر – 105 ميلي متر.

تهية ميكروفيش‌ها نيز در شكل‌هاي متفاوت انجام ميگيرد كه معمول‌ترين آنها بويين، شارژر، باند، ميكروفيش و كارت پنجره‌يي است.

بوببين يا قرقره حاوي 30 متر فيلم است و در سه نوع مختلف تهيه ميكند :

1 – سمپلكس Simplex يا پيست ساده، كه در آن تمام عرض فيلم را سند اشغال ميكند.

2 – دوئو Duo يا پيست دوبل، كه در آن دو سند در كنار هم عرض فيلم را اشغال ميكند. در عبور اول فيلم در دوربين نصف آن مورد استفاده قرار ميگيرد و پس از تمام شدن و برگردانيدن فيلم در نصف ديگر عكس گرفته ميشود.

3 – دوپلكس Duplex ، كه در يكبار عبور فيلم پشت و روي سند در عرض آن كنار هم ضبط ميشود.

باند يا ميكروباند (در روي كاغذ) به طول‌هاي بسيار متفاوت مورد استفاده قرار ميگيرد و قطعات آن عموماً در كيسه‌هايي از جنس تر آستات سلولز يا پلي استر نگهداري ميشود.

باندهاي Afnor ، فيلم‌هاي 35 ميلي‌متري به طول 23 سانتي‌متر و داراي شش تصوير ميباشد : يك تصوير عطف و پنج تصوير كه هريك دو صفحه مدرك علمي است و بدين ترتيب حداكثر در هر باند10 تصوير جاي ميگيرد.

ميكروفيش‌هاي Afnor 125*75 عبارت است از ميكروفيلم‌هاي 75 ميلي‌متري كه به طول 125 ميلي‌متر بريده شده است.

ميكروفيش‌ها مخصوصاً براي اسناد و مدارك بزرگ، مانند نقشه‌ها و طرح‌هاي صنعتي، اختصاص يافته است. ضمناً از آنها براي ضبط تمام مدارك مربوط به يك موضوع معين در روي يك فيش واحد استفاد ميكنند و بدينگونه ميتوانند يك پرونده را در يكجا جمع كنند.

ميكروفيش معمولاً در يك كارت سوراخ‌دار پنجره‌يي گنجانده ميشود تا نشانه گذاري را براي انتخاب و تركيب آن با يك سيستم الكترونيك امكان‌پذير سازد.

يك «ژاكت» 20*10 سانتي‌متر تا 120 تصوير ميتواند داشته باشد.

از اين ميكروفيلم‌ها، در چند لحظه ميتوان روي سطح‌هاي حساس عكاسي (فيلم يا كاغذ) نسخه‌هاي متعدد تهيه كرد. همچنين به طريقة هليوگرافي نيز امكان تكثير وجود دارد.

يك نوع دستگاه ميكروفيلم با مقياس كوچك سازي 1:7 تا 1:30 .

فيلم‌‌هاي ميكروفيش

ميكروفيلم‌ها معمولاً بطور تگاتيف تهيه ميشود، اما امكان بدست آوردن تصاوير مثبت نيز وجود دارد كه البته فيلم‌هاي مصرفي در دو مورد با هم اختلاف دارد.

فيلم‌هايي كه با املاح نقره ساخته ميشود اساساً نگاتيف هستند. اين فيلم‌ها بايد دقت يا قدرت تجزيه و تفكيك زيادي داشته باشند و بتوانند 100 تا 120 خط را در هر ميلي‌متر تفكيك كنند.

فيلم‌هاي مزبور از مزيت ريزي دانه و قدرت مناسب (درحدود 3 A.A.A. ) برخوردارند. از فيلم‌هاي ارتوكروماتيك رنگي بهتر است فيلم‌هاي پان كروماتيك بكار برده شود، مخصوصاً اگر جزئياتي با رنگ قرمز در آنها باشد.

براي جلوگيري از ايجاد هاله، يا خود فيلم‌ها با رنگ خاصي ساخته ميشود و يا لايه‌يي بدين منظور در پشت آنها كشيده ميشود به هنگام ظهور از بين ميرود.

تهية نسخه‌هاي ثاني در دستگاه چاپ انجام ميگيرد. فيلم‌هاي پزيتيف كه براي اين كار ساخته ميشود بسيار ريزدانه است و قدرت تفكيك آن به 200 الي 250 خط در ميلي‌متر ميرسد. به همين جهت نيز خيلي ضعيف هستند و تنها به نور آبي و آبي – بنفش حساس‌اند. در زير نور زرد – سبز ميتوان آنها را ظاهر كرد.

در سيستم عكاسي معمولي، زمان لازم براي ظهور فيلم نسبت به مدتي كه نور داده ميشود بسيار طولاني است. بدين جهت، اغلب در اينمورد از فيلم‌هاي دي آزوئيك Diazoique استفاد ميكنند و از نگاتيف اصلي مستقيماً يك نگاتيف بدست ميآورند. در اينجا براي نور دادن از اشعة ماوراء بنفش استفاد ميشود و ظهور با بخار آمونياك انجام ميگيرد.

دقت اين فيلم‌ها فوق العاده است و كپي فيلم اصلي در چند دقيقه براي استفاد حاضر ميشود. اكثراً براي نسخه‌برداري از خطوط بكار ميرود.

فيلم‌هاي كالوار Kalvar جديد از املاح دي آزوئيك و لاية ترموپلاستيك ساخته ميشود. اين فيلم‌ها به اشعة ماوراء بنفش حساسند و با حرارت ظاهر ميشوند.

موضوعات مختلف و طرز عكسبرداري

همة اسناد و مدارك قابل تبديل به ميكروفيلم هستند، اما از آنجا كه خواص آنها با يكديگر ميتواند خيلي فرق داشته باشد لذا در انتخاب فيلم و دوربين بايد به اين مسئله توجه داشت.

لازم است جنس، رنگ و ضخامت پاية فيلم و قطع آن، همچنين شكي و محتواي سند مورد مطالعه قرار گيرد: ممكن است نوشته‌هاي سياه روي زمينة سفيد با جزئيات كم باشد و يا موضوعات و طرح‌ها خيلي دقييق و ظريف باشند و يا عكس‌ها و نوشته‌هاي چاپي در چندين رنگ باشد.

بطور كلي، اسناد و مدارك اداري كه به شكل صفحات جداگانه است و عكسبرداري تك‌تك از آنها امكان دارد، صفحات ماشين شده، برگ‌هاي چاپ شده و طرح‌هاي خطي در يك گروه قرار ميگيرد.

نقشه‌ها به علت بزرگي قطع دقت زيادي لازم دارد.

طرح‌هاي صنعتي خطي از لحاظ نوع، ضخامت و شدت و ضعف رنگ بسيار متفاوتند.

جزئيات نقشه‌هاي جغرافيايي چون با دقت فراوان بايد گرفته شود لذا فيلمي با خواص متناسب لازم دارد.

كتابها، روزنامه‌ها، مجلات و بروشورهاي مختلف بسيار متعدد و متفاوتند و چون در آنها نوشته‌هاي چاپي، دستخط‌ها، طرح‌هاي سياه – سفيد و رنگي و همچنين عكس وجود دارد لذا عكسبرداري‌شان دقت خاصي را ايجاب ميكند.

فيلم‌هاي 16 ميلي‌متري براي ضبط مداركي كه عرض‌شان از سي سانتي‌متر تجاوز نكند مناسب است. از اينرو معمولاً براي اسناد اداري مناسبند مگر اينكه در اندازه‌‌هاي استثنايي ديگري باشند.

براي نقشه‌ها، از انواع 35، 70 يا 75 ميلي‌متري استفاده ميشود.

عكسبرداري ميكروكپي

گرچه يك دوربين كوچك براي تهيه ميكروكپي كفايت ميكند، اما استفاده از دستگاههايي كه مخصوصاً براي اين منظور ساخته شده‌اند آسان‌تر و منطقي‌تر است. خصوصيات اين دستگاهها به نوع اسناد و مدارك مورد عكسبرداري بستگي دارد و سرعت كار و حاصل آنها نيز با يكديگر متفاوت است. هم اكنون انواع بسيار گوناگون دستگاه‌هاي ميكروفيلم وجود دارد كه بعضي‌ها نيمه اتوماتيك و بعضي ديگر كاملاً اتوماتيك است.

دستگاههاي پرتابل روز بروز بيشتر ميشود. وزن و حجم آن تقريباً با يك ماشين تحرير برابر است و حمل و نقل آن از اطاقي به اطاق ديگر به راحتي ممكن است.

دستگاه تهيه ميكروفيلم از اوراق بزرگ (93*66 سانتي‌متر) با مقياس كوچك سازي 1:21

يك  نوع دستگاه خواندن ميكروفيلم

در مدت يك دقيقه از 60 سند 27*21 و يا 125 چك ميتوان ميكروفيلم گرفت. در اين دستگاهها از فيلم‌هاي 16 ميلي‌متري به طول 30 متر استفاده ميشود و پر كردن دوربين فوراً انجام ميگيرد. هر اداره و مؤسسه‌يي ميتواند دوربين خود را حاضر نگهدارد و به تدريج و به مقدار احتياج اسناد و مدارك خود را ميكروفيلم كند. اين دوربين‌ها را به دلخواه ميتوان با يك يا دو حلقه فيلم مجهز كرد كه در اينصورت ميتوان براي احتياط نسخه ثاني نيز از  آن بدست آورد.

سرعت عمل دستگاههاي اتوماتيك ميتوان تا 500 چك يا 185 سند 27*21 در ثانيه افزايش يابد. در كنار فيلم‌ها ميتوان علائم و عطف و مراجعه چاپ كرد تا سرعت يافتن اسناد ميكروفيلم شده نيز بالاتر برود.

در ابتداي كار، دستگاههاي عكسبرداري ثابت به كار برده ميشد. در اينجا خود سند نيز درمدت عكسبرداري ثابت ميماند. در مواردي كه اهميت بايگاني استفاده از دستگاههاي خيل كامل را ايجاب نميكند ميتوان به دوربين‌هاي ثابت، كه ميكروفتوگرافي را از همة اوراق كوچكتر يا برابر با 2/44*5/7 سانتي‌متر را امكان مي‌بخشد، اكتفا كرد. مانند اوراق مجله يا جداگانه.

در مورد دستگاههاي پرتاتيف اداري، دوربين‌هايي به شكل چمدان‌هاي كوچك وجود دارد كه از اوراقي با حداكثر عرض 29 سانتي‌متر برروي فيلم 16 ميلي‌متري بدون سوراخ ميتواند عكس بگيرد. در خازن آنها 15 متر فيلم جاي ميگيرد كه بدون احتياج به تاريكخانه قابل تعويض نيز ميباشد. مقياس كوچك نمايي 24/1 است.

دوربين‌هاي ديناميك مدرن كه بيش از همه مورد استفاد‌‌ه‌اند به شكل جعبه‌هاي بسته‌يي است كه اوراق را تك‌تك وارد آن ميكنند و به نسبت ورود اوراق و عكسبرداري فيلم نيز پيش ميرود.

در دوربين‌هاي اتوماتيك عبور اوراق موجب چرخش فيلم ميشود و همينكه ميكروفيلم سندي تهيه شد فيلم از حركت باز ميايستد و همينكه ورقة جديدي بدان ارائه شد جاي خود را عوض ميكند.

دستگاههاي بسيار كوچك وجود دارد كه درعين حال كاملاً خودكار نيز هستند فيلم‌گذاري آنها در روشنايي امكان دارد و با فيلم 16 ميلي‌متري در هر ساعت بيش از 4000 ورق را ميتوانند عكس بگيرند. اين دستگاهها هيچگونه ترتيبات و تشكيلات خاصي لازم ندارد و روي هر ميزي ميتواند جاي بگيرد و كار كند.

تهية ميكروفيلم روزبروز در موارد مختلف توسعه مييابد و به همين علت كارخانجات در مورد ساختن دستگاههاي مخصوص براي استفاد‌ه‌هاي خاص بيشتر مطالعه ميكنند.

مدل‌هاي كاملاً خودكاري ساخته شده كه راديوگرافي‌ها، عكس‌ها و همة اسناد و مدارك را روي فيلم‌هاي 35 ميلي‌متري به طول 30 متر ضبط ميكند. هر باند ظرفيت 1100 تصوير براي راديوگرافي‌هاي 42*35 سانتي‌متر و گنجايش متوسط 1600 تصوير براي اندازه‌هاي كوچكتر را دارد. همة جزئيات و غلظت‌هاي تصاوير با دقتي برابر با نودوهفت درصد (97%) ضيط ميشود. ضمناً سهولت عمل و كنترل خودكار لزوم آشنايي با مسائل فني خاص را از ميان برداشته است.

براي تأسيسات مركب و پيچيده‌تر با بازدهي بيشتر، دستگاههاي اونيورسل Universel وجود دارد كه در روي فيلم‌هاي 35 ميلي‌متري سوراخ‌دار و بي سوراخ با تنظيم فاصلة خودكار، تنظيم زمان نور با نورسنج اتوماتيك و قطع و وصل كنندة الكترونيك ميتواند از اوراق و نقشه‌هايي تا 135*96 ميلي‌متر عكس بگيرد. اين دستگاهها، همچنين در روي فيلم‌هاي 35 يا 16 ميلي‌متري بي‌سوراخ، ميتوانند پشت و روي هرگونه اوراق را (به عرضث 33 تا 5/35 سانتي‌متر) به طرز الكترونيك ضبط كنند.

در فرصتي ديگر از خصوصيات جديدترين دوربين‌ها، وسايل خواندن ميكروفيلم‌ها و بايگاني آنها بحث خواهيم كرد.