شفائيه، هادي. "عكاسي". ازكلاس هنر. دوره1-5، ش14 (آذر42): ص43-47، تصوير.

 

 

خلاصه:  تشريح انواع دوربينها:‌ مشخصات دوربينهاي 35 ميلي‌متري، ويژگيهاي عمده دوربينهاي 6×6 و 9×12 و دوربينهاي 12×9 وبزرگتر ـ طبقه‌بندي دوربينها به ساده ورفلكس.

عكاسي

دكتر شفائيه «هادي»

 

در شماره‌هاي قبل تاريخچه عكاسي را دانستيم. با مخترع اين فن آشنا شديم و اساس علمي صنعت عكاسي را آموختيم و اينك به همراهي شما انواع دوربين هاي عكاسي را خواهيم شناخت.

 

انواع دوربين

با وجود اختلاف و تنوع ظاهري، دوربين‌ها را از لحاظ نگاتيفي كه به دست مي‌آيد مي‌توان به سه دسته اصلي و مشخصي تقسيم كرد:

 

1ـ دوربين هاي 35 ميلي متري

در تمام انواع اين گروه، از فيلمي كه از ابتداء براي مصرف فيلمبرداري سينمايي ساخته شده بود استفاده مي‌شود. اين فيلم كه در دو طرف آن سوراخ‌هايي وجود دارد داراي 35 ميلي‌متر عرض است و تصويري كه روي آنها گرفته مي شود به ابعاد 36* 24 ميلي‌متر مي‌باشد كه بعداً به اندازه‌هاي دلخواه قابل بزرگ شدن است. (اين عمل كه آگرانديسمان ناميده مي‌شود در بحث تاريك خانه مفصلاً ‌خواهد آمد).

در بعضي از انواع اين دوربين‌ها، كه خيلي نادرند، ابعاد تصوير 24*24 ميلي متر مي باشد. مانند دوربين «روبوت».

فيلمهاي 35 ميليمتري در محفظه فلزي يا پلاستيكي به نام كاست قرار دارد و سر آن به اندازه 10 سانتي متر بيرون از كاست بوده و براي اتصال به قرقره خالي دوربين مورد استفاده قرار مي گيرد. چون فيلم در كاست بدون روپوش و محافظ است لذا پس از خاتمه عكسبرداري بايد آن را دوباره به داخل كاست كشيد و سپس در دوربين را باز كرد. در صورتيكه در انواع ديگر فيلم‌ها به اين عمل حاجت نيست و چون فيلم با يك نوار كاغذي محافظت مي‌گردد لذا در خاتمه كار همه فيلم و كاغذ به قرقره دوم پيچيده و مي‌توان آن را از دوربين بيرون آورد.

فيلمهاي 35 ميلي متري را در دو اندازه 20 و 36 عكسي بريده و داخل كاست قرار مي‌دهند و بايد در موقع خريد به اين موضوع توجه داشت و نسبت به مقدار احتمالي مصرف، نوع متناسب آن را انتخاب كرد. زيرا فيلم پس از عكسبرداري هر چه زودتر ظاهرشود داراي نتيجه بهتري خواهد بود.

يك فيلم و كاست بيست تايي

بهترين طرز نگهداري اين فيلم‌ها پس از ظهور، بريدن آنها به قطعات 6 عكسي و قرار دادن هر قطعه در ميان پاكت‌هاي مخصوصي است كه از كاغذ مومي براي همين منظور ساخته مي‌شود. همچنين دفترچه‌هايي كه به شكل آلبوم صفحه گرامافون بوده و هر يك داراي 100 ورق است براي اين كار وجود دارد كه جمعاً مي‌توان در هر آلبوم 600 تصوير را نگاهداري كرد. در اين آلبومها فيلم از گرد و خاك و دست‌خوردگي محفوظ است و در مراجعات بعدي براي پيدا كردن نگاتيف‌ها مي‌توان آنها را از پشت كاغذ ديد و انتخاب كرد. فيلمهاي 35 ميلي متري را ابداً تك تك نبايد بريد.

دوربينهاي 35 ميلي‌متري به علت كوچكي و سبكي براي عكسبرداري هاي سريع و زياد به ساير انواع ترجيح دارد. يكي    [43]     ديگر از محسنات اين دوربين‌ها امكان گرفتن 36 عكس با يك حلقه فيلم است كه بدون نگراني از تمام شدن فيلم و صرفه جويي در مصرف آن مي‌توان عكس هاي متعدد از يك موضوع معين گرفت و بعد بهترين آنها را انتخاب كرد.

دوربين 35 ميلي متري

اين نكته را فراموش نبايد كرد كه براي به دست آوردن تصاوير جالب و خوب از هر موضوع از زواياي متعدد و با حالات گوناگون لازم است چندين عكس گرفت و هيچ وقت به يك تصوير نبايد اكتفا كرد. زيرا به اين ترتيب هم عكسهاي بهتر و جالب‌تر بدست مي‌آيد و هم حلقه فيلم زودتر تمام شده و به ظهور مي‌رسد.

مزيت ديگر دوربين هاي 35 ميلي متري قابل تعويض بودن ابژكتيف آنهاست (در مبحث ابژكتيف‌ها توضيح داده خواهد شد) كه در انواع ديگر كمتر امكان پذير مي‌باشد.

در سالهاي اخير اكثر كارخانه‌ها قسمت اعظم محصول خود را اختصاص به دوربين‌هاي 35 ميلي متري داده‌اند و براي هر بودجه‌اي، از انواع خيلي ارزان تا گران قيمت كنندگان نيز تمايل بيشتري به آنها نشان مي‌دهند.

دوربين 6*6

دوربين 9*6

فيلمهاي 35 ميلي متري با عدد 135 مشخص مي‌شود.  

2ـ دوربين هاي 6*6 و 9*6

در اين نوع چون عرض تصويري كه گرفته مي شود 6 سانتي متر مي باشد لذا از فيلم واحدي استفاده مي‌گردد كه آن را رل فيلم مي‌نامند. به علت ثابت بودن طول نوار فيلم در نوع 6*6 دوازده عكس و در نوع 9×6 هشت عكس به دست مي‌آيد. چون اين فيلم‌ها با يك نوار كاغذ سياه پيچيده و محافظت مي‌گردد لذا پس از خاتمه عكسبرداري احتياجي به برگشت ندارد و مي‌توان آن را از دوربين بيرون آورد.

علاوه بر دو نوع فوق در دوربين هاي 6×5ر4 كه چندان      [44]      متداول نيست، نيز از همين حلقه فيلم‌ها استفاده مي‌شود كه در آنها 16 عكس مي‌گيرد.  

مدتي است كه توجه و علاقه عكاسان به نوع 6×6 بيشتر شده و به همين علت كارخانه‌هاي دوربين سازي نيز در تهيه انواع مختلف آن مي‌كوشند. 

دوربين 24*18 و پايه‌هاي عظيم آن

اكثر دوربين هاي 9×6 كه سابقاً متداول بوده امروز به كلي متروك شده است و فقط مدلهاي محدودي ساخته مي‌شود.

مزيت عمده اين نوع، بزرگي نگاتيف آنهاست كه آگرانديسمان هاي بزرگتري را به راحتي و خوبي امكان پذير مي دارد. از طرف ديگر نگهداري اين نگاتيف‌ها آسانتر و خطر خرابي و خراش برداشتن و لكه دار شدن آنها كمتر است.

براي محافظت نگاتيف هاي 6×6 و 9×6 آنها را تك تك بريده و هر يك را در پاكتي از كاغذ مومي و يا آلبوم صد صفحه اي از همين كاغذ مي‌توان نگاهداشت.

در دو طرف قرقره رل فيلم شياري وجود دارد كه به گيره دوربين اتصال پيدا مي كند و چون گيره هاي مزبور در انواع مختلف دوربين‌ها، در دو اندازه كوچك و بزرگ ساخته مي شود لذا قرقره هاي فيلم را در دو نوع متفاوت مي‌سازند و براي تمايز آنها از يكديگر عدد 120 را براي شيارهاي پهن و 620 را براي شيارهاي باريك تعيين كرده‌اند كه حتماً در موقع خريد فيلم بايد به آن توجه داشت.

يك بسته رُل فيلم و فيلم تخت تايي

در اكثر دوربين هاي اين گروه، ابژكتيف ثابت بوده و فقط در بعضي از آنها قابل تعويض مي‌باشد.

3ـ دوربين‌هاي 12*9 بزرگتر

به طوري كه گفته شد دو دسته قبلي به علت كوچكي و سبكي قدرت عمل و تحرك بيشتري در عكسبرداري داشته و براي آماتورها مناسب تر و عملي تر است.

چون عكاسي با دوربين هاي بزرگ حتماً روي پايه محكم بايد انجام گيرد لذا امكان استفاده از آنها در همه جا ميسر نيست. اما چون نگاتيف آنها به حد قابل ملاحظه‌اي بزرگ است لذا مي‌توان براحتي رتوش‌هاي دقيق و خوب روي آن به عمل آورد.

براي عكس برداري با دوربين هاي بزرگ از شيشه يا فيلم تخت استفاده مي شود و چون فيلم داراي مزاياي سبكي وزن و مصونيت از شكستن است لذا روزبروز مصرف شيشه كم مي‌گردد.       [45]

دوربين غير رفلكس

ساده و رفلكس

تمام دوربين هاي عكاسي را به هر شكل و اندازه اي كه باشند مي توان در دو نوع ساده و رفلكس طبقه بندي كرد :

1ـ دوربين‌هايي كه دريچه يا پنجره ديد (ويزر) دارند و براي تعيين كادر عكس از اين دريچه استفاده مي شود.

2ـ دوربين‌هايي كه داراي شيشه تاري هستند كه تصوير اشياء بر روي آن منعكس مي گردد و به همين مناسبت آنها را رفلكس مي‌گويند.

در نام اين دوربين‌ها اكثراً از كلمة فلكس استفاده مي شود. مانند :

روليفلكس ـ ايكوفلكس ـ كنتا فلكس ـ فلكسيلت و غيره و بالاخره آخرين تقسيم را در نوع اخير مي توان به عمل آورد :

1ـ رفلكس هاي دو ابژكتيف مانند روليفلكس كه در آنها بدنة دوربين از دو قسمت كاملاً مجزا تشكيل يافته است ، يك ابژكتيف مخصوص انعكاس تصوير به روي شيشه تار بوده و ديگري اختصاص به گرفتن عكس دارد.

از اين نوع بيشتر در اندازه 6*6 ساخته مي شود كه راحتترين دوربين‌ها از لحاظ عمل هستند زيرا در روي شيشه تار تصوير عيناً به همان شكل و اندازه‌اي كه بر روي فيلم ثبت خواهد شد ديده مي‌شود.  

رفلكس دو ابژكتيفي

2ـ رفلكس‌هاي يك ابژكتيف مانند كنتا فلكس كه فقط داراي يك ابژكتيف اصلي هستند و در فاصله ميان آن و فيلم آيينه اي واقع شده كه تصوير را به وسيله يك منشور بر روي شيشه تار منعكس مي سازد.  اغلب اين سيستم در دوربين هاي 35 وجود دارد.

بدينجا تقسيمات اساسي انواع مختلف دوربين‌ها خاتمه مي‌يابد، ولي از نقطه نظر ساختمان و تجهيزات به قدري تنوع زياد در ميان دوربين ها وجود دارد كه شمردن يك يك آنها امكان ندارد . هر كس نسبت به نوع كار و استفاده‌ي شخصي خود بهتر است دوربين متناسبي را انتخاب كند و به طرز كار آن كاملاً مسلط گردد.

اما در هر حال نبايد فراموش كرد كه يك تصوير جالب و پر ارزش فقط حاصل عمل دستگاه بي‌روحي نمي‌تواند باشد. معمولاً اشخاص بي اطلاع و كوته فكر با ديدن عكس جالبي مي‌گويند: «حتماً دوربينش عالي بوده» و يا مي‌پرسند: «با چه دوربيني گرفته شد؟»

رفلكس يك ابژكتيفي

اين بدان ماند كه :     [46]       در برابر يك مجسمه‌ي گرانبها بگويند: سنگش عالي است و يا بپرسند با چه چكشي آنرا تراشيده‌اند؟

ـ با ديدن يك تابلوي نفيس نقاشي گفته شود : رنگهايش ساخت كدام كارخانه است؟ و يا فرچه‌هايش فوق‌العاده بود.

ـ با شنيدن آهنگي كه از زيردست و پنجه‌ي نابغه‌يي بيرون مي‌آيد سئوال شود سازش چه ماركي دارد اين چنين عالي و دلنشين است.

ـ پس از خواندن قطعه شعر دلپذيري گفته شود كاغذ و قلمش اعجاز كرده.

بي آنكه نام مجسمه ساز ، نقاش ، موسيقي دان و يا شاعر را بپرسند.

اين عكاس هنرمند است كه با داشتن اطلاعات فني كامل و كافي ، با بكار بردن ذوق و استعداد و هنر و فكر و بالاخره با درآميختن همه‌ي آنها با روح و احساسات خود يك اثر قيمتي خلق مي كند نه دوربين اتوماتيك و گران قيمت او.       [47]

مقطع دوربين رفلكس دو ابژكتيف

مقطع دوربين رفلكس يك ابژكتيف