پروفسورنيبرگ، ايرانشناسي فقيدسوئدي". دوره12، ش143 (شهريور53): 64-65، تصوير.

خلاصه: زندگي وكارنامه فرهنگي پروفسورنيبرگ ايرانشناس فقيدسوئدي.

پروفسور نيبرگ

ايران شناس فقيد سوئدي

زندگي و كارنامه فرهنگي

هنر يك سموئل نيبرگ (*)، ايران‌شناس دانشمندي است كه در زمستان گذشته چشم از جهان فروبست. او به هنگام مرگ هشتاد و چهار سال داشت و تنها مي‌زيست، زيرا همسرش مدتها قبل از او در گذشته بود. نيبرگ را جزو چند تن ايران‌شناس انگشت شماري مي‌دانند كه عمري را صرف تحقيق و پژوهش در دين و زبان باستاني ايران نموده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند ‌نيبرگ؛زاده واهل سوئد بود؛تولدش روز (28)دسامبر سال 1889 ومرگش روز (9) فوريه 1974 مطابق بابيستم بهمن ماه (52) اتفاق افتادو حاصل اين عمر پربار؛آثارمتعددي در زمينه فرهنگ آئين وتمدن ايران باستان است كه مهمترين آنها عبارتنداز:

1ـ متون پهلوي ازآوردمان ـ1924.

2ـ متون كتاب الفتح والردابن راوندي ـ 1925.

3ـ كتاب راهنماي پهلوي «جلداول ودوم» ـ1928ـ1931.

4ـ مسائل علم تكوين وجهانشناسي مزدائي ـ1929ـ1931.

5ـمتني مربوط به تقويم مزدائي ـ1934.

6ـ اديان ايران

نيبرگ؛درسال 1912؛ از دانشگاه «اوپسالا» به اخذدرجه ليسانس نائل شد ودر سال 1920 به سمت استادياري رسيد وي همچنين در سال هاي 1956ـ 1931 تصدي كرسي زبان سامي آن دانشگاه رابه عهده داشت. وي درسال 1941؛ استاد افتخاري الهيات دانشگاه اوپسالاشد ونيز از سال 1944تا1958 رياست «انجمن آدميت سوئدي »را عهده داربود پروفسور نيبرگ؛ يكي از هيجده نفر اعضا؛آكادمي سوئد بود ودر زمان حيات ضمن بررسيها ي فرهنگي خود؛ عضويت بسياري از انجمن هاي علمي وتحقيقي سوئدي وخارجي رابه عهده داشت . كار وي بيشتر درزمينه پژوهش درزبان پهلوي ومتون مربوط به اديان ايران باستان به ويژه آئين زرتشت بود وزمينه تحقيقاتش ؛ ريشه شناسي واژه ها ورفع اشكالات متون فلسفي پهلوي بود؛ وي همچنين براي روشن نمودن آداب وسنت هاي آئين ايرانيان ؛ پژوهشهاي ارزشمند ي كرده است كه طي سلسله مقا لات گرانبهائي در مجله «ژورنال آندرانيك»وديگر محلات فلسفي ايران شناسي منتشر شده است .نيبرگ ؛ ابتدا كارش رابا شرق شناسي آغاز كرد ودر زبان هاي سامي ( عربي ؛ عبري وآرامي ) تخصص گرفت . هنگامي كه كاملابه زبان عربي مسلط شد به فلسفه دين اسلام روي آورد ودراين زمينه نيز مطا لبي تحرير ومنتشر كرد وي پس از فلسفه اسلام به مطالعه درباره ايران پرداخت وبعد از تحقيق وبررسي هائي كه روي زبان هاي مختلف ايران به عمل آورد ؛ زبان پهلوي را مأخذ كار خويش قرار داد واولين راهنماي پهلوي رابه طريق علمي دقيق ؛ در دو جلد به سال هاي 1928و1931 منتشر كرد . جلد اول اين كتاب شامل نمونه هائي از متون پهلوي است وجلد دوم حاوي لغت نامه ؛ توضيحات ودستوراست . كتاب يادشده از زمان انتشار تاكنون ؛ پيوسته مورد استفاده محققين زبان پهلوي قرار گرفته است .زماني كه پروفسور نيبرگ در دانشگاه «اوپسالا » تدريس مي كرد؛ كارش منحصر به زبانهاي كهن ومطالعات سامي واديان ايران باستان بخصوص آئين زرتشت بويژه آئين زرتشت ساساني يود . در مكتب تيبرگ شاگردان بسيار شايسته ودانشمندي تربيت شدهاند كه نامي تر از همه پروفسور گئوويدن گرن است واكنون به جاي وي تدريس مي كند . اثر ارزنده ومهم نيبرگ ؛ كتاب جامع وبسيار محققانه ايست كه در سال 1937 به زبان سوئدي در باب اديان ايران باستان نوشت وهمان زمان توسط پروفسور هانس هنگري شيدر كه استاد «هنيگ » ايران شناس معروف بود به زبان آلماني ترجمه شد واز آن پس تاكنون نيز جز وشاهكارهاي مهم وكتاب هاي مرجع درزمينه اديان ايران باستان باقي مانده است . دراين كتاب پروفسور نيبرگ به عقايد زرتشت وخصوصأ عرفان كه در گاتهاي زرتشت است توجه مخصوصي داشته است . همانطور كه اشاره شد اين كتاب مرحعي است براي افرادي كه به تحقيق درباره اديان قديم ايران مي پردازند.كتاب مذكور توسط دانشمند بزرگي به نام Schaeder  به آلماني ترجمه شده است . اين كتاب راهنينگ مورد انتقاد قرار مي دهد وانتقاد ات خود رادر كتابي به نام «زرتشت »منتشرمي كند وجالب است كه تعدادزيادي مقاله در زمينه مسايل مربوط به ايران از جمله سه مقاله تحت عنوان «مسايل جهان زرتشت »در محله آسيائي پاريس منتشرمي‌‌‌‌‌‌‌كند كه درآن مقالات ؛ فصل هاي مهمي از بعضي متون پهلوي مانند گندهشت ومينوي خرد راترجمه وبه بحث درباره مطالب آنها پرداخته است . زماني كه نيبرگ به سن 60 سالگي رسيد؛ در سوئد جشن بزرگداشت مفصلي به افتخارش برپا كردند . پروفسور هنر يك سموئل نيبرگ در طول عمر هشتاروچهار ساله خود هشت باربه ايران سفر كرد كه طي يكي ازاين سفرهادر كنگره ايران شناسان شركت نمود.

(پاورقي ها)

*Henrik samuel Nyberg