|
|
||
ورجاوند، پرويز. "شناسنامه شهر شيراز". دوره 12، ش 144 (مهر53): 2-4، تصوير. |
||
|
|
||
|
خلاصه: گسترش شهرها و ويران كردن محلههاي قديمي ـ معرفي يك خانه نيمه ويران دوران قاجار در اين شهر و گچبريهاي آن، معرفي موضوع صحنههاي گچبري شده. |
|
|
|
مندر اين نوشته قصدآن ندارم تادرزمينه ضوابطي كه شهرسازان ميبايست در امر توسعه شهرها و ايجاد محلههاي جديد و نوسازي محلههاي قديمرعايت كنند بهبحث بپردازم ،زيرا كه ميدانمگوش شنوائي در اين زمينه وجود ندارد و دليل آنبيتوجهيمطلقياستكهتابحال نسبتبهاينگونه بخثهاشدهاست. تابحالازسوي چندينسازمان مسئول و تحقيقاتي كشور،ازجمله سازمان ملي حفاظت آثارباستاني ايران و دانشگاه تهران سمينارهائي در اين زمينه تشكيل يافته است و قطعنامههائيبتصويبرسيدهاستوليهيچيكازشهردارانومقاماتمسئول درشهرداريهااعتنائي به فريادهاي اعتراضآميز متخصصان وباستانشناسان درزمينه حفظ ميراثهاي فرهنگي و هنري در شهرها نكردهاند ،از اينرو در اينجا روي سخن من با مردم استنه با مسئولان امر و ميخواهم با نشان دادن يك اثر گمنام و به اعتباري پيشپا افتاده توجه مردم را به اوراق شناسنامهاي خاص خوددارد كه بكمك برگهاي آن و نوشتههايش اصل و نسب و شخصيت خودش را معرفي ميكند. |
گچبريهاي چوب فروشي خيابان فلكه
خاتون:
درضلع غربي خيابان فلكه خاتون خانهاي
قرارداردكه اكنون به چوبفروشي تبديل شده
است.(1) اين خانه در گذشته به خاندان ايزدي تعلق داشته است.
بناي مزبور ساختمان دو طبقهايست كه رو به
ويراني ميرود. جالبترين قسمت اين خانه
گچبريهاي رنگي آنست كه در داخل ايوان طبقه
دوم انجام گرفته است. ايوان مزبوردرجلوبر
روي دو ستون چهار گوش تزئيني قرار دارد. يك
طرف ستونها را نيم ستون پيچ مانندي با سر
ستون زنبيلي شكل و نيم تنه گاو بال ـ دار
برفراز آن زينت داده است. قسمت عقب ايوان و
اطراف پنجرهها و در ورودي به ايوان وروي
ديوارهاي جانبي راصحنههاي جالب گچبري
پوشانده است. گچبريهاي مزبوربصورت نيم
برجسته ورنگاميزي شده درقابهاي مستطيل شكل
اجراء شدهاند. موضوعهائي كه در گچبريها بكار
رفتهاند يا جنبه اساطيري و تاريخي دارند و
يا از روي حجاريهاي تختجمشيد تقليدشدهاند.
بايدگفت كه درهردومورد هنرمندگمنام در حد
گچكاران خوب زمان موفق بوده است. طراحي
صحنهها باتوجه به محلاجراءازيك تناسب
منطقي برخورداراست وصورتسازيها
نماينده يك كاربه نسبت خوبدر مقايسه
با خيلي ديگراز كارهاي اواخردوره قاجار
است .نكته جالب دراين گچبريها با توچه به
فضاي به نسبت محدودي كه در اختيار هنرمند
بوده ،عبارتست از تنوع چشمگير موضوعها و
صحنهها و بالاخره رنگاميزي شاد و به نسبت
متعادل آن. موضوع صحنههاي گچبريهاي مزبور
عبارتست از: |