|
|
||
رامن، ژاك. "استفاده از نفت و مشتقات آن در روزگار باستان". ترجمه مسعود رجبنيا، دوره 12، ش 144 (مهر 53): 38-43، تصوير، نقشه، طرح. |
||
|
|
||
|
خلاصه: استفاده از قير به عنوان ملات در خاورميانه، قيراندودكردن ظروف نئين و بدنه كشتيها،استفاده از قير: هنگام جنگ،براي روشنايي، گرم كردن،جهت انفجار ـ استخراج و تصفيه نفت. |
|
|
استفاده از نفت و مشتقات آن در روزگار
باستان
نوشته:
ژاك رامن
|
|
دركارجنگ هم نفت ومشتقات آن فراوان
به كارگرفته ميشد.پليني گويدكه درساموزات
دركماژن(كران علياي فرات) در هنگام دفاع در
برابر حمله لوكولوس(14)با قير سربازان رومي و
اسلحه ايشان را آتش زدند. توسيديد از نقاطي
به
هنگام حمله ياد ميكند. آمين
مارسلن حكايت ميكنند كه تير«مادي» به
پيكاني گفته ميشدكه ايرانيان آن را آعشته
به نفت ميكردندوفروزان ميافكندند.درجايديگريازمنجنيقهايييادكردهكه
تيرهاي نئين را كه سرتيرهاي آهنين محتوي ماده قابل اشتعال داشت ميافكندند. در منتهاي مختلف دو نحوه استفاده
ديگر هم براي نفت برشمردهاند. يكي براي
گرم كردن و ديگري براي روشنائي . در بينالنهرين و بابل كه هيزم به دست نميرسيد به گفته «ديودور»«آسفالت» ميسوزانيدند. به قول استرابون و پليني از «آسفالت» يا«قير» نفت خام ميگرفتند ودرچراغدانهابه جاي روعن نباتي ياحيواني ميسوخنتد. |
|
بعضيازسرزمينها هم كه نويسندگان
كهن ازآنها به سبب داشتن نفت يادكردهاندامروزه
خالي از آن هستند مانند ليسيه كه
درآثارارسطوي كاذب وپليني و ديسقئريدس از
آن ياد شده. پامفيلي كه پليني از آن گفته و
مگالوپليس در پلوپونز كه ارسطوي كاذب برشمرده وزانت(16) كه
هرودوت و ويتروووپليني ذكر كردهاند و
مقدونيه كه هردوتو استرابون آوردهاندو
تراكيه كه ارسطوي كاذب و نئوفراست وپطروس
وپليني .ديسقوريدس گفتهاندوهلسپون كهدر
آثاراسترابون آمده . آگريژانت(17)در آثار
پلينيونمونه كه شهري است درايليري يا
يوگوسلاوي امروزي در آثار ديون كاسيوس و
ارسطوي كاذب و ويتروو و استرابون والين(18)
آمده. درآمريكاازهزارهاسال پيش بوميان
ازنفت بهره ميگرفتند .قبايل اينكااز نفت
براي انفجار استفاده ميكردند
اسپانيائيان چون درآمريكابه پيشروي ولشكركشي
ميپرداختند به نخستين تصفيهخانه نفت
برخوردند مركب از تعدادي ظرفهاي كوچك كه
نفت درآن ميريختندودرآفتاب ميگذاشتند
و حرارت خورشيد نفت نسبتأ خالص را جدا ميكرد.
در پرو از اين روش بسيار استفاده ميكردند. چينيان در 220 سال پيش گاز نفت را با
لولههاي خيزران حمل ميكردند،در ژاپن
چاههاي نفت كنده شده با وسايل بدوي
پيداكردهانداز615 ميلادي ،دربيرماني چاه
نفت ميكندندوآن رااستخراج ميكردندو
براي گرم كردن و روشنائي
به كار ميبردند و حتي به هند صادر ميكردند. عربها ازنفت درجنگهاي صليبي عليه
لوئي مقدس بهره گرفتندوبا فراهم ساختن
انفجار بزرگي اورا ترسان ساختند. ازقرن
هشتم ميلادي برابربادوم هجري اعراب اين
ماده رادرنارنجكهايي ميريختندوفروزانبهسوي
دشمن ميافكندند و
نيز كهنههاي آلوده به نفت را دورسنگها ميپيچيدند
و بهسوي حريف پرتاب ميكردند. |
(پاورقي)
1-
Chimére 2-
Hephastiens. 3ـ
حدود بلخ «م». 4 -Citacéne 5-
Jugére 6-
Hesperius. 7ـ
Mégalopolis
شهري در يونان «م». 8-Nymphée
9-
Apollonia 10-
Seleniziq 11ـ
صابئين پيروان مذهبي ازمذاهب شرك وبه خصوص
ستارهپرستي بودندودر حران در بينالنهرين
ميزيستند «م». 12ـ
واژه يوناني asphaltos
ولاتيني bitumen
براي همه مشتقات ئيدروكاربورهابه كارميرفته
است به ويژه مشتقاتي كه سفت ومنجمد باشند
يا قابل انجماد، لغت naphte
به مشتقات مايع ئيدروكاربورها و نفت خام
اطلاق ميشد «م». 13ـ
در طب قديم ايراني «موميائي و فسفر و
كفراليهود و زفت رومي» از مشتقات نفت مصرف
فراوان داشت. «م». 14-
Luculus. 15-
Vitruve. 16ـ
Zante
جزيرهاي در درياي اژه «م». 17ـ
Agrigente
جزيرهاي در جنوب غربي ايتاليا «م». 18-
Elien. |