|
سراي
حاجي رضا – سراي ضرابخانه – سراي حاجي سيد كاظم – مجموعه اي ارزنده سراي سعادت
يا سعديه – كاروانسراي شاه و بالاخره
سراي وزير . براي آنكه در اين بحث توجه
خوانندگان عزيز را به گونه اي روشن به ارزش
و اعتبار اين آثار جلب ساخته باشيم در زير
به توصيف سراي وزير كه از سراي معروف قزوين
است ميپردازيم ، باين اميد كه مقامات
مسئول براي تعمير و حفظ اين اثر تاريخي و
هنري اقدامي اساسي معمول دارند .
سراي
وزير
سراي
وزير در جانب غربي بازارچه وزير قرار دارد
. در برابر در غربي كه ورودي اصلي آنرا
تشكيل ميدهد بناي قيصريه واقع است . در اين
قسمت سقف بازارچه بصورت گنبد در آمده است .
با
عبور از سر در اصلي كه تمامي آن از سنگ
ساخته شده است به محوطه اي سر پوشيده و يا
تيمچه مانند واردميشويم كه داراي طرح
بعلاوه است . امتداد شمالي – جنوبي اين قسمت داراي بناي
دو طبقه ميباشد و در پائين و بالا دور تا
دور حجره هائي قرار دارد . درهاي حجره ها در
هر دو طبقه از چوب و داراي تزئينات ساده
هندسي است . سقف گنبدي شكل مياني و نيم
طاقهاي جلبي آن داراي ورگيرهائي هستند كه
بكمك آنها روشنائي داخل تا حدي تأمين
ميگردد . زير سقف به شيوه معقلي تزئين
گرديده و در عين سادگي داراي زيبائي خاصي
است .
با
عبور از اين محوطه به صحن وسيع سرا داخل
ميشويم كه طول آن 46 متر و عرض آن 50 / 33
متر است . اين محوطه مستطيل شكل در چهار
گوشه بدليلي وجود زاويه ها به يك طرح هشت
ضلعي تبديل گشته كه طول اضلاع كوچك هر يك 10
/ 3 متر است . گرداگرد محوطه ايوان بعرض 50 / 1
و ارتفاع 70 سانتيمتر وجود دارد .
بناي
چهار جانب سرا دو طبقه است و نظير حجره هاي
واقع در طبقه اول در طبقه بالا نيز بهمان
اندازه و تعداد حجره هائي قرار دارد .
در
جانب غربي سرا در دو طرف در ورودي در هر سو
سه حجره قرار دارد كه در حد فاصل هر دو حجره
يك راه پله براي طبقه بالا تعبيه شده است .
در جانب شرقي تعداد حجره هاي طبقه اول هفت
عدد است زيرا كه قرينه ورودي سمت غرب در
اين سمت يك حجره ايجاد شده است . در چهار
زاويه نيز چهار طاقنما وجود دارد كه در
داخل هر يك سه در قرار دارد . فضاي واقع در
پشت زاويه هاي چهار گانه وسيع تر از فضاي
پشت حجره ها ميباشد . در طبقه پائين عمق بنا
50 / 9 متر است كه عبارت از حجره اي روشن و
نوراني در جلو و اطاق كم نور تري در پشت آ
نست .
در
وسط جانب جنوبي سرا سردري قرار دارد كه در
حال حاضر جلوي آنرا بسته اند ولي در سابق
به كوچه پشت سر راه داشته است . در دو جانب
سر در حجره قرار دارد كه بين آنها راه پله
طبقه بالا واقع است .
در
سمت شمال مقابل سر در ورودي ضلع جنوبي ،
بنائي مركب از يك حجره
و دو گوشواره قرار دارد كه نسبت به
نماي حجره هاي جانبي كمي جلوتر واقع شده
است . طبقه دوم بنا قرينه اول است يعني
اينكه در جانب شمالي و جنوبي و شرقي و غربي
تعداد حجره كه در پائين قرار دارد مشاهده
ميشود . در طبقه بالا بين هر دو حجره
راهروئي وجود دارد . در داخل چهار زاويه
طبقه بالا سه در قرار دارد و در پشت آنها
محوطه وسيعي است كه سقف آن بر روي ستونهاي
چهار گوش آجري حمل ميگردد . عمق يا طول حجره
هاي طبقه دوم در جانب شرقي 30 / 7 متر در سمت
شمال 50 / 7 متر است . در طبقه دوم بنا نيز دور
تا دور ايواني قرار دارد كه 10 / 2 متر عرض
آنست . ايوان مزبور بر روس سقف حجره هاي
طبقه اول قرار دارد و در نتيجه طول حجره
هاي طبقه بهمان اندازه كم شده است . عرض
حجره ها در پائين و بالا 40 / 3 و دهانه راه
پله و راهروهاي طبقه بالا 20 / 1 متر است . در
جانب شمالي سرا در زير طبقه اول سراسر
انبارهائي با سقف كوتاه قرار دارد .
تزئينات
سرا : سراي وزير از ننقطه نظر تزئينات كاشي
مربوط به لچكي حجره هاي طبقه دوم حائز كمال
اهميت است وميتوان گفت كه در بين كليه
سراها و تيمچه ها و بازارهاي قزوين نمونه
منحصر بفردي بشمار ميرود . لچكي هاي دو طرف
درهاي ورودي حجره هاي طبقه بالا همگي بكمك
كاشي هاي هفت رنگي و با نقش هاي مختلف و
رنگهاي زنده و هم آهنگ تزئين شده است كه
نمونه هاي جالب آنرا در زير ياد مينمائيم :
نبرد
شير و پرنده يكي از نقش هاي جالب مربوط است
به نبرد يك شير يا پرنده اي عظيم الجثه كه
داراي بالهاي بلند و زيبائي ميباشد . پرنده
مزبور پنجه و منقار خود را در بدن شير فرو
برده و شير حالت حمله بخود گرفته است . در
اين تصوير شير بدون يال و برنگ زرد طرح شده
است . در متن اثر نيز طرحهائي از گل و شاخ و
برگ مشاهده ميشود . رنگهاي بكار رفته
عبارتند از : زرد – صورتي – مغز پسته اي – آبي . اطراف مجموعه تصوير
حاشيه اي قرار دارد كه نقش آن شبيه به رخ در
شطرنج است .
|
)
)
)
)