شفائيه، هادي. "عكاسي". ازكلاس هنر. دوره1-5، ش20 (خرداد43): ص 55-56، تصوير.

خلاصه:  شرحي برنورسنج، طرز كاربا نورسنج.

عكاسي

دكتر هادي

گذشته ها:

مقدمه ـ تاريخچه پيدايش عكاسي ـ تشريح دوربين عكاسي ـ انواع مختلف دوربينها ـ اقسام ابژ كتيف هاـ چه دوربيبي بخريم و يك حلقه فيلم 36 تايي را چطور تمام كنيم؟ ـ تصوير چگونه ثبت ميگردد؟ ـ نور موجود و انتخاب  صحيح ديافراگم و سرعت ـ ديافراگم و ميدان وضوح.

نور‌سنج

پيشتر جدولي براي محاسبه و تنظيم درجات سرعت و ديافراگم داديم كه با مراجعه به آن در هواي آزاد، با اطمينان كامل مي توان عكس را گرفت.  از طرف ديگر گفتيم كه فيلمها داراي دامنه عملي هستند كه اشتباهات را تا حدي جبران مي كنند و بالاخره در موقع ظهور مي توان نسبت به كمي و يا زيادي نور داده شده مدت عمل را زيادتر و يا كمتر كرد تا نگاتيفي حاصل شود كه بتوان از آن تصوير خوب به دست آورد ولي در مواقعي كه خارج از وضعهاي موجود در ستونهاي جدول است، مخصوصاً در شرايط نامساعد و كمي نور و يا عكسبرداري هاي مختلف با نور چراغهاي متفاوت، چشم و حتي تجربه، به اشكال مي تواند محاسبه ي صحيح انجام دهد، بالخاصه در عكاسي رنگي كه امكان كنترل ظهور آن نيست و بايد كه  در موقع عكس نور صد در صد صحيح داده شود احتياج مبرم به دستگاهي پيش مي آيد كه آنرا نور سنج مي نامند.

همچنانكه دوربين هاي عكاسي از لحاظ شكل ظاهر با يكديگر متفاوت بوده ولي طرز عملشان يكي است نور سنج‌ها نيز از حيث فرم و قيافه اختلافاتي با هم دارند اما نتيجه ي كار آنها يكسان است. لازم است كه با وضع عمل آن كاملاً آشنا شد تا حاصل مطلوب به دست آيد. براي به دست آوردن محاسبه صحيح دستگاه خوب و مطمئن باشيد و به همين علت نبايد خيال كرد كه داشتن يك نورسنج (به هر وضع و حالي كه باشد) كافي است نورسنج هاي ارزان قيمت نمي توانند قابل اطمينان باشند.

شكل ظاهري نورسنج‌ها هر طور كه باشد ساختمان اساسي آنها عبارت از يك صفحه فلزي حساس به نور است كه بر اثر تابش نور، الكتريسيته ضعيفي ايجاد مي كند كه آن هم به نوبه خود به گالوانمتر بسيار ظريف و حساسي منتقل شده عقربه اي را به حركت درميآورد. با تطبيق صفحه متحرك نورسنج (به وسيله دست) با عقربه مذكور تعداد زيادي درجات سرعت و ديافراگم باهم ديگر روبرو و مطابق مي گردد كه انتخاب هر جفتي از آنها از لحاظ نوري كه به سطح فيلم بايد برسد نتيجه صحيح مي دهد.

در اينجا دو نوع انتخاب پيش مي آيد:

1ـ سرعت ـ نسبت به سرعت حركت موضوع (به جدول مربوطه مراجعه شود) بايد آن را انتخاب و ديافراگم متناسب را به كار بست.

2ـ ديافراگم ـ در مواردي كه موضوع حركتي نداشته بر عكس ميدان وضوح قابل اهميت است.

نسبت به عمق مورد لزوم ، ابتدا ديافراگم متناسب انتخاب مي گردد آنگاه سرعتي كه در برابر آن وجود دارد بر روي دوربين تنظيم مي شود.       [55]

در هر صورت، در تمام نورسنج‌ها، اولين عملي كه انجام مي گيرد تنظيم و تطبيق آن با قدرت حساسيت فيلمي است كه مورد استفاده مي باشد.

براي  به دست آوردن نتيجه صحيح و مطمئن، لازم است كه پيش از عمل، دستورات سازنده هر نورسنج به دقت مطالعه و بر طبق آن عمل گردد.

ضربه و نور شديد!

اين دو عامل به سهولت و سرعت باعث خرابي دستگاه مي شود. بند نورسنج را در موقع كار، به گردن بيندازيد و از وارد آمدن حركت شديد و ضربه به آن جلوگيري كنيد همچنين نگذاريد نورهاي قوي به صفحه حساس آن بتابد.

طرز كار كردن با نورسنج

1ـ قدرت حساسيت فيلم مورد استفاده را كه به دين يا ا.اس.ا. بر روي جعبه آن تعيين گرديد، در روي صفحه مدرج دستگاه بايد تثبيت كرد.

 معمولاً اغلب نورسنج‌ها مجهز به هر دو درجه فوق هستند. ولي اگر نورسنجي فقط بر حسب درجه دين قابل تنظيم بود و تصادفاً قدرت فيلم به حساب ا.اس.ا. معلوم باشد مي توان آنرا با مراجعه به جدول مطابقت قدرتها تبديل به درجه دين كرد و يا برعكس.

 حساس ترين نورسنج موجود كه الكتريسيته حاصل در آن به وسيله يك باطري كوچك تقويت مي گردد و بدين ترتيب با كمترين نور نيز قادر به كار كردن است

دقت ـ قدرت حساسيت هميشه نسبت به نور طبيعي تعيين مي گردد چون از طرفي فيلمها نسبت به نور مصنوعي (كه اشعه زرد آن نسبت به نور طبيعي بيشتر است) كمتر حساسند و از طرف ديگر صفحه اول نورسنج‌ها در مقابل نور زرد حساسيت بيشتري دارد ‌، لذا اگر قدرت فيلمي را در نور طبيعي و نور مصنوعي يكسان به حساب آورده و عكس بگيريم تصاويري كه در نور مصنوعي گرفته شده بسيار ضعيف و كم رنگ خواهد بود.

براي جبران و اصلاح ، لازم است قدرت فيلمها در نور مصنوعي به اندازه يك سوم كمتر محسوب داشت تا يك حلقه فيلم كه در شرايط مختلف نوري گرفته شده صحيح و يكنواخت ظاهر گردد. مثلاً اگر فيلمي به قدرت يكصد (A.S.A. 100) در داخل دوربين وجود دارد در نور طبيعي آن را 100 و در نور مصنوعي 64 بايد به حساب آورد.

2ـ تقريباً در تمام نورسنج پرده اي وجود دارد كه مانع عبور و رسيدن همه نور به سطح حساس مي گردد. در هر موردي لازم است كه ابتدا نورسنج را با پرده بسته متوجه موضوع ساخت و در صورت تكان نخوردن عقربه پرده را باز كرد.

راست: گرفتن نورسنج به اين شكل كه سايه آن بر روي موضوع افتاده غلط است.

 چپ: طرز صحيح گرفتن نورسنج

 براي سنجش نور نيز ايستادن در كنار دوربين و گرفتن نورسنج به طرف موضوع (آنچنان كه اغلب از روي بي اطلاعي مي كنند) صحيح نيست زيرا در اين صورت نورهايي كه از اطراف و جوانب در آن اثر مي كند و ابداً ربطي به موضوع اصلي ندارد باعث اشتباه و گمراهي خواهد شد. لازم است به حد امكان، تا آنجائيكه سايه دست و نورسنج به روي موضوع نيفتد، (تصوير زير) پيش رفت و از نزديك نور را اندازه گرفت. اين فاصله در حدود 20ـ 25 سانتيمتر است. (تصوير زير)

3ـ صفحه متحرك نورسنج را با عقربه آن كه از جاي خود حركت كرده و در نقطه اي ايستاده مطابقت بايد داد كه با اين عمل درجات سرعت و ديافراگم متناسب روبروي هم قرار مي گيرد و به كار بستن هر جفت آنها نور صحيحي را به داخل دوربين و سطح حساس فيلم مي رساند و بالاخره تصويري صحيح حاصل مي شود.        [56]