بهنام، عيسي. "باغهاي ايراني". دوره 1، ش3 (دي41): 4-7، تصوير.

 

 

خلاصه:درباره اهميت باغ، روايتي درباره باغهاي هخامنشي، شرحي برباغ جمال‌آباد و تصاويرآن.  

باغهاي ايراني  

دكتر عيسي بهنام  استاد دانشگاه  

هنر آراستن باغها و نيز تزئين منازل بوسيلة درختان و گلها در كشور ما سابقهُ طولاني دارد. در اين نوشته شما را با مختصري از سابقة تاريخي اين هنر در ايران آشنا مي‌سازيم.  

 

باغ همواره با زندگي ايرانيان بستگي داشته. اگر در كنار خانه خود باغي نداشته‌اند لااقل وسيله‌اي داشته‌اند كه در مواقع فراغت به باغهاي متعددي كه در خارج از شهر وجود داشت رفته ساعتي در كنار جوي آب و ساية درختان در ميان گل و بلبل بگذارند.

 

اين مطلب بارها در اشعار شعراي ما تكرار شده و احتياج به توضيح ندارد. بعضي براين عقيده‌اند كه به اين دليل روي قاليها نقش باغها و درختان را آوردند كه حتي در داخل اطاق هم به ياد باغها و سايه درختان و نواي بلبلان باشند.

تقريباً تمام وقايعي كه بوسيلة صفحات مصور نقل شده در ميان باغ و در فصل بهار قرار گرفته است.

سلاطين قاجاريه و پادشاهاني كه پيش از آنها در ايران حكومت كرده اند قسمت مهم عمر خود را در باغهاي واقع در كنار پايتخت گذرانيدند. باغ بهارستان كه امروز محل مجلس شوراي ملي است و باغ نگارستان كه امروز هنرهاي زيباي كشور در آن قرار دارد و باغ جمشيديه و عشرت آباد و صاحبقرانيه و شاه آباد و جمال آباد همه امكنه‌اي است كه در نيم قرن اخير باغهاي بسيار زيبائي بوده و بعضي از آنها هنوز طراوت سابق خود را     [5]   حفظ نموده‌اند.

علاقه پدران ما به باغ از نوشته هاي شعراي ما خوب آشكار است. سعدي نام كتاب خود را گلستان و كتاب ديگري به نام بوستان نوشت و در سراسر اشعار خود از گل و گلستان ياد كرده است.

قصر قاجار در تهران

گوشه اي از نقش نيم بر جسته در تخت جمشيد كه درختان سرو را نشان ميدهد

يك منظره عمومي از باغ جمال آباد

باغ با گل، خصوصاً گل سرخ و جويبار و استخر يا حوض و آب نما و خصوصاً بلبل تفكيك ناپذير است  [6]

طبق گفتهُ محققين، باغهاي هخامنشي داراي درختاني بوده است كه بصورت قرينه يكديگر كاشته شده بوده است و خيابانها و جاده‌هاي فرعي نيز با يكديگر تقارن داشته است.

در تخت جمشيد درختان سرو زيبائي وجود داشته و اين مطلب از نقاشي هاي بر جستهُ تخت جمشيد پيدا است زيرا بين موضوعات مختلفي كه روي اين نقوش ديده شده درختان سرو قرار داده‌اند.

يكي از باغ‌هائي‌ كه در كنار تهران قرار دارد و ما ميتوانيم به آساني به آن دسترسي پيدا كنيم جمال آباد است. جمال آباد در ارتفاع 1625 متري بالاي سطح دريا قرار گرفته و چشمهُ پر آبي دارد كه از ميان تخته سنگها بيرون مي‌ريزد .هواي آن صاف ميباشد و منظره‌اي مقابل آن قرار گرفته كه بسيار وسيع و زيباست.

جمال آباد يكي از چند باغ نادري است كه از قديم باقي مانده و هنوز به سبك اروپائي در‌نيامده است و در اين مقالهُ مختصر چند عكس از مناظر مختلف آن داده ميشود   [7]

گوشه‌اي از باغ جمال آباد

قسمت داخلي بناي جمال آباد

 

نماي ديگري از باغ جمال آباد