|
چاههايي
مخصوص زباله حفر نموده، ظروف شكسته
و اشيا زايد و بيمصرف خود را در اين
چاهها ميريختهاند و اغلب ظروف
نيشابوري كه امروزه موجود است ضمن حفاری ها از اين نوع چاهها بدست آمده است. و بعداً تكههاي
مختلف را بهم چسبانده و وصالي نمودهاند.
به همين جهت اثر اين ظروف از تكههاي
متعددي تشكيل يافته و تاكنون از اين نوع
ظرفها به صورت سالم ظرفي بدست نيامده است.
شرح كامل
به
علت اينكه از ظروف نيشابوري در تمام نواحي
خراسان و سمرقند و بخارا و از جمله شهر
جوين به مقدار قابل توجهي ديده شد، ميتوان
ظروف نيشابوري را زاييده هنر شمال شرقي
ايران در عهد سابق دانست، (زماني كه سمرقند
و بخارا و مرو متعلق به ايران بودهاند) در
مورد سبك ساخت و نقاشيهاي اين ظروف
بايد گفت كه سازندگان اين ظروف سبك
هنرمندان دوره ساساني قبل از اسلام را حفظ
نموده و با همان شيوه هنرمندان دوره
ساساني فعاليتهاي هنري خو را دنبال
نمودهاند. نكته ديگري كه در تمام اين
ظروف به چشم ميخورد تنوع زياد نقوش اين
ظرفهاست. شايد مشهورترين اين ظروف نوعي
است با زمينه سفيد و نقوشي با خطوط كوفي
سياه و قهوهاي پررنگ. نوع ديگر اين ظروف
كه در دنيا شهرت طالبان بسزايي دارد
ظرفهايي است با نقوش اسبسوارها و
حيوانات، با رنگهاي [9] زرد نخودي و قهوهاي
سياه.
تقسيم بندي
ظروف نيشابور
ظروف
نيشابور را ميتوان از نظر محل كشف به سه
قسمت عمده زير تقسيم نمود:
الف-
ظروف نيشابوري ( مخصوص شهرنيشابور) كه محل
ساختشان به احتمال قوي نيشابور بوده است.
ب
ـ ظروف سامرهاي ـ علت اينكه اين دسته از
ظروف سفالي به سامرهاي معروف شده است اين
است كه نوعي از
اين ظروف ابتدا در حفاريهاي كه در سامره به عمل آمده بدست آمده است. اين ظروف قديمترين
ظروف نيشابوري محسوب ميشود و از نظر نقش
شباهت زيادي به ظروفي كه در آنها بطور
قرينه پيكرها تصوير شده است دارد.
ج
ـ ظروف سمرقندي ـ اين ظروف در حفاريهايي
كه در سمرقند و اطراف آن شده بدست آمده و از
نظر طرز پخت و قالب بسيار عالي بوده ونيز
ظريف و نازك ساخته شده است بطوري كه از نظر
نازكي ميتوان گفت دست كمي از چينيهاي
امروزي ندارد.
اينك
براي آشنايي بيشتر خوانندگان عزيز بشرح
نمونههايي از اين سه نوع ظرف در مجموعه
مهندس فروغي ميپردازيم.
الف
ـ ظروف مخصوص نيشابور
1ـ
ظرف نيشابوري با خطوط درشت سياه و تزيينات
نارنجي پررنگ(شكل 1)
2ـ
كاسه دستهدار با خطوط قهوهاي كمي
برجسته با زمينه روشن(شكل 2)
3ـ
ظرفي با دو نقش مرغ به رنگ سياه و قهوهاي
پررنگ بانوشتههاي كوفي، زمينه سفيد،
حاشيه سياه (شكل
3)
4ـ
ظرف سفالي با نقش اسبسوار، زمينه
نخودي، رنگهاي نقوش زرد و سياه. بعضي از
بوتهها رنگ سبز متمايل به زرد دارد. در
نوع اخير رنگ زرد بيشتر از ساير رنگها به
چشم ميخورد (شكل 4و5)
ب
ـ ظروف سامرهاي
1ـ
ظرف سامرهاي با نقش گل و بوته به رنگ آبي(شكل
6)
2ـ
ظروف سفالي با نقش كشتي داراي خطوط كوفي.
بديهي است خطوط كوفي روي بادبان درشتتر
نوشته شده است (شكل 7).
ج
ـ ظروف سمرقندي
ظرف
سمرقندي با نقوش برجسته و سياه به خط كوفي
با گل و بوته(شكل 8).
[10] |
)
)
)
)
)
)
)
)
)