)
در
مورد ساختمان مسجد
تاريخانه دامغان همه
عوامل دنباله سنت معماري ايراني است.
قوسهاي بكار رفته در اين بنا آن را از كاخ
اشكاني آشور گرفته تا كاخهاي ساساني
فيروزآباد و سروستان و طاق كسري ميبينيم.
به عكس آنچه در مساجد شيوه غربي و از جمله
در جامع دمشق مشاهده شد قوسهاي رواقهاي [2]
تاريخانه دامغان بر ديوار سمت عقب آنها
عمود است و اين همان روشي است كه در بسياري
بناهاي باستاني ايران از جمله در بناي
ايوان كرخه كه احتمالاً در دوره اشكانيان
ساخته شده بكار رفته است. روي قوسهاي مسجد
تاريخانه طاقهاي گهوارهاي شكل به همان
شيوه باستاني ايران ساخته شده است. مصالح
اصلي اين بنا همچنانكه از ديرباز در بيشتر
آثار معماري ايراني ديده ميشود آجر براي
بخشهاي حامل (ستونها و قوسها) و خشت براي پر
كردن فضاها ميباشد و بالاخره زينت اصلي
اين مسجد بنا بر سنت معماري اشكاني و
ساساني همان گچبري بوده است. مقايسه اين
مسجد با باقيماندههاي يك بناي ساساني كه
در همان منطقه قرار دارد به خوبي ادامه سنت
معماري ايراني را از آغاز گسترش اسلام در
ايران به خوبي نمايان ميسازد.
طريقه
به كار بردن آجر براي ساختن ستونها در قصر
ساساني و مسجد تاريخانه دامغان يكي است و
آن عبارتست از رديف آجرهايي كه به صورت
عمودي روي يك رديف آجر افقي قرار داده شده
است. تناسب ستونها و قطر آنها در هر دو
بنا تقريباً به يك اندازه است در پارهاي
ديوارهاي اين بناي عصر اسلامي آثاري از
طاق نما كه يكي از مشخصات معماري اشكاني و
ساساني است نيز به چشم ميخورد. شكلهاي
شماره (3)و(4) و(5).
)
2-بخشي از نماي حياط جامع دمشق. شكل قوسهاي رواقها رومي و بر بنياد نيمدايره ساخته شده است.مصالح اصلي ساختمان از سنگ تشكيل شده است.
1-نقشه
جامع
دمشق. دهليزها يا رواقها گرداگرد حياط مركزي بنا شده است. قوسها به
موازات ديوارهايي كه در پشت آنها واقع است ساخته شده است. در سمت
قبله بنا داراي عمق بيشتري است.
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)