"نکته هايي درباره کتاب".  دوره5، ش49 (آبان45): ص 61-62.

خلاصه:سرگذشت وتاريخچه مختصري درباره كتاب وپيدايش وچاپ آن در سراسر جهان، اطلاعاتي درباره اولين كتاب به صورت فرم كنوني، نخستين چاپخانه با حروف فارسي، شرحي بركتابخانه‌هاي مشهور وبزرگ جهان وايران.

نكته هايي درباره كتاب

آنچه مي خوانيد سرگذشت كتاب است در سير قرون ـ در جهان و ايران…

و در اين سير به اختصار به نكته هاي جالبي درباره كتاب‌ ـ از آغاز پيدايش تا امروز اشاره رفته است…

* اولين گام بشر را در راه شناختن فن چاپ و دسترسي به كتاب بايستي مهر دانست. اين مهر ها را هزاران سال پيش با مركب آغشته كرده و بر روي احكام و فرامين و تعهدات، روي پوست حيوانات نقش مي زدند.

* مهر داريوش كبير پادشاه هخامنشي را كه از گرانبهاترين آثار باستاني موزه «بريتيش ميوزئوم» لندن است مي توان به عنوان قديمترين كليشه جهان شناخت.

* چيني ها در حدود 600 سال قبل از ميلاد مسيح موفق به اختراع كاغذ شدند. اين كاغذ از يك نوع الياف گياهي تهيه ميشد.

* بعد از چيني ها، مصريان باستان از گياهي به نام «پاپيروس» به عنوان كاغذ استفاده كردند. آنها پس از خشك كردن برگ و ساقه اين گياه و آغشتن آن به مواد شيميايي مخصوص مطالب خود را روي ورقهايش مي نوشتند.

* اولين نشريه ـ كه مي توان آن  را ابتدائي ترين كتاب دنيا دانست يك كتاب شش صفحه اي چيني بود موسوم به «پكن بائو» كه توسط مردي به نام «سوكونك» در سال 400 ميلادي انتشار يافت. مفاد اين كتاب 6 صفحه اي روي حرير زرد رنگ بسيار لطيفي درج شده بود.

* در اروپا صنعت چاپ چوپي به وجود آمد، به اين ترتيب كه تصاوير مقدسين را  همراه با بعضي كلمات و عبارات برروي چوپ حك كرده و صفحه را با مركب آغشته مي نمودندو چاپ مي زدند. با استفاده از اين طريق بود كه اولين «انجيل» چاپي عالم را منتشر كردند.

* صنعت چاپ به شكل امروز، نتيجه فكر وابتكار يك زرگر آلماني موسوم به «گوتنبرگ» است. او به سال 1397 در شهر ماينس متولد شد و در سال 1453 با اختراع حروف سنگين و سپس فلزي صنعت چاپ را بصورت امروز به بشريت عرضه داشت.

* اولين كتاب جهان بصورت و فرم كنوني انجيل معروف گوتنبرگ است كه در سال 1455 ميلادي انتشار يافت. اين انجيل چاپي با صرف دو سال وقت در643 صفحه چاپ شد.    [61]

* درسال 1640 يعني 325 سال پيش چاپ به ايران آمد. گروهي از ارامنه تاجر چاپخانه اي را مجهز به حروف ارمني به جلفاي اصفهان آوردند و اين نخستين چاپخانه اي بود كه در ايران تأسيس گرديد و اولين كتاب كه درايران چاپ شد انجيلي بود به زبان ارمني كه در همين چاپخانه  به چاپ رسيد و يك جلد آن در حال حاضر در موزه جلفا وجود دارد.

* نخستين چاپخانه با حروف فارسي به سال 1189 شمسي (156 سال قبل) به كوشش ميرزا زين العابدين خان در تبريز تأسيس شد و اولين چاپخانه تهران در سال 1194 شمسي داير گرديد.

* تا شهريور 1320 انواع كتاب چاپ شده در ايران بسيار ناچيز بود و از تعداد انگشتان دست تجاوز نمي كرد، اما اين تعداد به طرز روز افزوني اوج گرفت و بنابر آمار سازمان يونسكو در سال 1333 به 391 و در 1340 به 569 و در سال گذشته به 1200 نوع كتاب رسيد.

كتابخانه ها

* بزرگترين كتابخانه جهان كتابخانه معروف «لنين» است در مسكو و پس از آن كتابخانه «كنگره» در «واشنگتن». در كتابخانه «لنين» بيش از 24 ميليون جلد كتاب به 173 زبان دنيا وجود دارد.

* كتابخانه لنين در سال 1862 تأسيس گرديد و نوابغ و برگزيدگاني چون: تولستوي ـ داستايفسكي ـ چخوف – لنين ـ و دانشمنداني مانند: ديمتري مندله يف ـ كليمنت ـ تيمريازف و كنستانتين تسيولكوفسكي از مراجعين و مشتريان پر و پا قرص اين كتابخانه بوده اند.

* بزرگترين كتابخانه ايران كتابخانه «ملي» است كه قريب 73000  جلد كتاب دارد. از مجموع اين كتابها 4500 جلد آن كتب خطي است. بناي اين كتابخانه بدستور  رضا پهلوی بنيان نهانه شد.

* از نقطه نظر كتب خطي كتابخانه ملك معتبرترين كتابخانه كشور است كه از 19270 جلد كتاب آن بيشتر از 6400 جلد كتب نفيس قديمي و خطي است.

* پس از كتابخانه ملي، مهمترين كتابخانه هاي ايران در حال حاضر عبارتست از :

 كتابخانه مجلس ـ كتابخانه هاي دانشكده حقوق و ادبيات دانشگاه تهران ـ كتابخانه ملك ـ كتابخانه سلطنتي ـ ودر شهرستانها:

كتابخانه آستان قدس در مشهد ـ كتابخانه ملي تبريز ـ و كتابخانه پهلوي درشيراز  ...  [62]