|
|
||
كامبخشفرد، سيفالله. "قلعة
جمهور دژبذ، جايگاه بابك خرم
دين". دوره
5، ش
50(
آذر45):
ص2-6، نقشه، تصوير.
|
||
|
|
||
خلاصه:موقعيت جغرافيائي قلعه،راهها، معبر
ديدباني، ورودبه داخل دژ، معماري بناي قلعه و قصر، برجهاي ديدباني ـ كاووش
و حفاري در دژ، قدمت اشياء بدست آمده،
دوباره
سازي
بنا درقرون چهارم و پنجم هجري، مصالح
بكاررفته.
|
||
|
|
قلعه جمهور «دژبذ » جايگاه بابك خرم
دين
كامبخش فرد
در تابستان سال جاري هيئتي از ادراه
كل باستان شناسي و فرهنگ عامه به رياست
كامبخش فرد و با عضويت جعفر رهنمون و دو
نفراز دانشجويان دانشكده هنرهاي زيبا
آقايان: مسرور و لطفي زاده به عنوان
نقشه بردار در حوضه شهرستان مشكين شهر و
اهر به كار بررسي و تحقيقات باستان شناسي
پرداختند.
ضمن بررسي و حفاري در نزديك مشكين
شهر كتيبه اي به خط پهلوي
در 20 سطر كشف گرديد اين كتيبه در كنار
رود خانه خياو در سينه سنگي عظيم نقر شده
است.
يك بناي قبل از هخامنشي در دامنه
شمالي سبلان بين قراء (انار ـ كويج ـ قوزلو)
مورد بررسي و تحقيق قرار گرفت. بناي مزبور
از مصالح سنگهائي تراشيده به وزن يك
تا دو تن و بدون ملاط ساختمان شده و صفه
اي نيمه تمام و بسيار عظيم را نشان مي دهد.
ضمن بررسي و حفاري در شمال اهر دژ
بابك خرم دين قهرمان ملي ايران در قرون دوم
و سوم هجري كشف
گرديد كه گزارش مجمل آن از نظر موقيعت محلي
و كيفيت ظاهري بنا و شمه اي از كار حفاري در
زير آمده است. گزارش
جامع آن در آينده بسيار نزديكي منتشر
خواهد شد. موقعيت
جغرافيائي:
بناي فعلي جمهور در پنجاه متري شمال
شهرستان اهر و در ارتفاعات غربي شعبه اي از
رود بزرگ قره سو و در سه كيلومتري جنوب
غربي كليبر واقع است. امروز كلبير يكي از
بخشهاي معتبر شهرستان اهر است و سابق
براين اهر و كليبر هر دو از قصبات پيشكين (مشكين
شهر) بوده اند. در باب تومان پيشكين در نزهه
القلوب چنين آمده است: «تومان پيشكين ؛» در
اين تومان هفت شهر است، پيشكين
1 و خياو و انار
2 و ارجاق و اهر و تكلفه و كلنبر3
». رودخانه مرزي ارس تقريباً از سي كيلومتري شمال كليبر مي گذارد.
در شانزده كيلومتري جنوب خاوري آن كوهستان (هشتاد سر) و در بخش جنوبي آن
كوهستان (خرمايورت) واقع است. قريه (كلان) و رود كلان در خاور و دهكده
(برزنديق) در نوزده كيلومتري جنوب غربي كلبير قرار دارند. |
|
هنگامي كه بارو را پشت سر مي گذاريم براي ورود به قصر از راهي تا حدود يك صد متر از صخره بايستي صعود كنيم، از اين راه فقط يك نفر مي تواند پائين يا بالا برود وزير اين معبر و برگرد اين ستيغ، دره اي است با جنگلي تنك و عمقی تا 400 متر كه به صورت تيغه و ديواره تا قعر دره ادامه دارد. در تكيه گاههاي طبيعي اين ديوارها و در چهار جهت بنا، چهار برج ديده باني به صورت نيم استوانه ساخته اند، اينها جايگاه كوهبانيه ها و سربازاني است كه تا گردن خود استتار كرده و جنبنده را تا كيلومترها دورتر از فراز كتلها ـ دره ها و كوهپايه ها زير نظر مي گرفته اند. پس از صعود از مدخل ديگري با پلكانهائي تقريباً نا منظم عبور مي كنيم؛ ابتدا به بناي قصر كه دو طبقه و سه طبق است برمي خوريم. طرفين مدخل قصر بوسيله دو ستون كاذب 4 مشخص شده است. |
|
با كشف اين نوع سفالينه ها و همچنين شواهد تاريخي كه از مورخان تازي و پارسي وجود دارد مسلم گرديد كه بناي موصوف (دژ بذ) يكي از جايگاههاي اصلي بابك خرم دين قهرمان ملي و دلاور آذربايجان است كه در 201 هجري بر عليه سلطه خلفاي عباسي قيام كرد و جنبش دامنه داري بوجود آورد و بارها سپاه عظيم خلفاي عباسي را شكست داد تا بالاخره عباسيان با ايجاد نفاق بين او و افشين سردار قهرمان ديگر ايران با خدعه و نيرنگ و خيانتي عظيم بر او دست يافتند و در 223 هجري او را دستگير و در بغداد ابتدا بقطع دست و پايش پرداخته و سپس او را كشتند. معروف است بهنگاميكه يكي از دستهايش را قطع كردند خون بصورتش مي ماليد و در پاسخ معتصم عباسي كه علت را جويا شد، گفت صورت خود را به خون مي آلايم تا نگويند رنگش از ترس و وحشت پريد. [6] |
پاورقي ها:
1- مشکين شهر 2-انار 3-کليبر (نزهه القلوب) - کليبر مرکز بخش و همچنين دهستان کليبر از شهرستان اهر شمال اهر انتهای جاده شوسه اهر به کليبر واقع است . مختصات جغرافيايی آن عبارتست از: طول 30 درجه و 47 دقيقه - عرض 46درجه و 5دقيقه و 38 ثانيه - اختلاف ساعت با تهران17 دقيقه و32ثانيه . آب از رودخانه کليبر ودو رشته چشمه - محصولات غلات وسر درختی و گردو وتوت- شغل زراعت وگله داری وکسب - صنايع دستی وگليم - جاجيم بافی - راه شوسه - قلعه خرابه به نام جمهور در باختر اين قصبه روی تپه واقع شده است (فرهنگ جغرافيا يی ايران جلد 3و4 ).
4- نيمه
ستون كه به ديوار تكيه مي دهد. |
P*