شفائيه، هادي. "عكاسي". ازكلاس هنر. دوره1-5، ش50 (آذر45):  ص 39-43، تصوير.

خلاصه:  ظاهركردن فيلم بطورسريع و درمدت كوتاه‌تر: اگرانديسمان فيلمهاي مرطوب، ظهوردرمناطق گرم و رطوبتي، جلوگيري ازخفگي فيلمها، طرز نگهداري فيلمهاي ظاهرشده (نگاتيفها).

عكاسي

دكتر هادي

ظاهر كردن فيلم به طور سريع و در مدت كوتاهتر

اساس تكنيك دوربين هاي كوچك در ريزي دانه هاي فيلمهاي آنهاست. بنابر اين طرق مختلفي را كه معمولاً در كار ظهور سريع خبرنگاري و نظاير آن بكار بسته مي شود در اين مورد نمي توان توصيه كرد اما وقتيكه به طور قطع و اجتناب ناپذير و استفاده از آن ضروري باشد به طرز زير مي توان عمل كرد:

محلول ظهور نسبت به محلول عادي چندان غليظ خواهد بود كه مدت ظهور را به نصف تقليل دهد. از آنجائيکه اين محلول خيلي قوي و مؤثر است لذا حرارت حتماً بايد در18 درجه ي سانتيگراد به طور يكنواخت بوده و براي اينكه عمل ظهور در تمام قسمتهاي فيلم يكسان باشد لازم است در تمام مدت ظهور  فيلم در داخل محلول تكان داده شود.

مدت شستشو در حمام توقف بدون آنكه در غلظتش تغييري داده شود مي تواند به نصف تقليل يابد و براي ثبوت از محلول زير استفاده گردد:

هيپو سولفيت دو سود                               150گرم

متابي سولفيت دو سود                               5/12 گرم

كلرور دامونيم                                        25  گرم

آب                                         500 سانتي متر مكعب   C  . C.))

بعد از پايان ثبوت، طبق معمول، فيلم شسته شده خشك مي گردد.

از مواردي كه براي زدودن هيپوسولفيت بكار مي رود در اين مورد به هيچ وجه نبايد استفاده كرد زيرا اين مواد موجب بزرگ شدن دانه ها (Grain) مي گردد.

در صورت وجود خشك كن برقي مي توان در مدت نيم ساعت فيلم را خشك و آماده كرد.

آگرانديسمان فيلمهاي مرطوب ـ براي سرعت عمل بيشتر و صرفه جويي در وقت از فيلمهايي كه هنوز خشك نشده مي توان در آگرانديسور استفاده كرد. البته در اين صورت بايد هر فيلمي را بريده و در كادر فلزي كه فقط از اطراف آن را نگه داشته و با خود تصوير هيچگونه تماسي ندارد قرار داد. چون تمركز نوري كه از كندانساتر (عدسي هائيكه زير لامپ آگرانديسور واقع است و نور آن را جمع كرده بطرف نگاتيف هدايت مي كند) مي گذرد در روي فيلم مرطوب خالي از خطر نيست لذا قبلاً بايد آگرانديسور را با فيلم ديگري تنظيم كرد و موقعي كه همه چيز  حاضرو آماده بود فقط در يك لحظه كوتاه از فيلم اصلي استفاده كرد.

ظهور در مناطق گرم و رطوبي ـ در چنين نقاطي فيلمهاي عكس گرفته شده را بلافاصله بايد ظاهر كرد زيرا تصوير نامرئي (عكسي كه روي فيلم گرفته شده و هنوز ظاهر نگشته) در نتيجه ي تماس با هواي مرطوب خراب مي گردد.

ظهور حتماً در تانك انجام مي گيرد كه بهترين نوع آنها تانكهاي فلزي است زيرا ثابت نگهداشتن درجه حرارتشان سهل تر است به اين ترتيب كه مي توان آن را در داخل كاسه پر   [39]    آب قرار داد و با ريختن آب گرم يا يخ درجه حرارت آن را بالا يا پائين برد. گرچه فورمولهاي مخصوصي براي محلولهاي ظهور مناطق گرم وجود دارد، معهذا فورمول مشهور و استاندارد D. 76 كداك ، كه پيش از اين بحث اين گذشت، نيز در درجات بالا به خوبي قابل استفاده است. فقط بايد در نظر داشت كه وقتي حرارت از 25 درجه سانتيگراد بالاتر رفت لازم است45 گرم سولفات دو سود به هر ليتر محلول اضافه گردد و بر زمان ظهور يك سوم مدت عادي افزوده شود (مثال:  اگر بدون سولفات دو سود در مدت 9 دقيقه فيلمي ظاهر مي شد بعد از اضافه كردن آن در مدت 12 دقيقه خواهد بود).

پس از حمام ظهور، لازم است از حمام توقفي كه داراي ماده سفت كننده (زاج كرم(Alun  de  Chrome) ميباشد استفاده شود تا از خطراتيكه متوجه ژلاتين فيلم است جلوگيري به عمل آيد.

موضوع ديگري كه شايان دقت و توجه است درجه  [40]    حرارت ساير محلولها و حتي آب شستشوي نهائي مي باشد. براي اينكه ژلاتين فيلم در طول مدت عمليات دچار انبساط و انقباض نشود درجه ي حرارت تمام حمامها بايد يكسان باشد و اگر چنانچه امكان ندارد درجه ي حرارت آب جاري را براي شستشوي فيلم پائين آورد بهتر است به جاي آب جاري هر پنج دقيقه يكبار آب را عوض كرد و اين آب را در درجه ي حرارت لازم نگهداشت. براي خشك كردن فيلم محل محفوظي، دور از گرد و غبار و به حد امكان خنك لازم است. در سايه حمام توقف سفت كننده و محلول ثبوت زاج دار خطر جابجا شدن ژلاتين وجود نخواهد داشت.

بالاخره يادآوري ميشود كه شستشوي تانك و طشتك و ديگر لوازم با آب ژاول يك درصد در مناطق گرم و رطوبي مفيد و حتي ضروري است.

جلوگيري از خفگي فيلم

در طول جنگ اخير، براي ظهور در مناطق حاره طرز   [41]    جديدي كشف گرديد. پيش از آن براي جلوگيري از نرم و خراشيده شدن ژلاتين فيلم، قبلاً آنرا در حمام فرمل (Formol) قرار ميدادند. ولي اين عمل به طرز غير قابل جبراني سبب خفگي فيلمها ميشد.

در كشف جديد علاوه بر فرمل «6- نيترو بنز يميدازل» (6- Nitrobenzimidazol) وجود دارد كه از ايجاد پرده و خفگي ناشي از فرمل جلوگيري مي كند. فيلمها پس از حمام با اين مواد بدون هيچگونه خطري با محلولهاي ظهور عادي تا چهل درجه ي سانتيگراد ميتواند ظاهر شود.

فرمول كداك SH – 5

محلول شماره يك : فرمل (محلول 37%) پنج سانتيمتر مكعب ( 5 c.c.)

محلول شماره دو : محلول پنج در هزار نيترو بنزيميدازل چهل سانتيمتر مكعب           ( 40 c.c.)

سولفات دو سود آنهيدر                50گرم

كاربنات دو سود آنهيدر                10 گرم

براي مجموع                              1000 سانتي متر مكعب آب

در موقع استفاده هر دو محلول را بهم قاطي كرده فيلم را مدت ده دقيقه در آن نگهميدارند و سپس نيم دقيقه با آب شسته و آنگاه در محلول ظهوري مانند  D.76 كداك ظاهر ميكنند. نبايد فراموش كرد هر چه درجه حرارت محلول ظهور بالاتر باشد از مدت ظهور كاسته ميشود. با اين ترتيب :

                                          تا 24 درجه ي سانتي گراد   مدت معمولي

از 24 تا 30 درجه سانتيگراد هفتاد در صد معمولي 70%

از 30 تا 32 درجه سانتيگراد شصت در صد معمولي 60%

از 32 تا 35 درجه سانتيگراد پنجاه در صد معمولي  50%

پس از خاتمه ظهور، فيلم در حمام توقف سفت كننده قرار گرفته و پس از آن بدون هيچگونه شستشوي به حمام ميرود.   [42]

طرز نگهداري فيلم هاي ظاهر شده (نگاتيف ها)

فيلمهاي 35 م.م. را بعضي ها بحال حلقه در قوطيهاي فلزي شان نگهداري مي كنند. در اينصورت هر بار كه تكرار چاپ عكسي از آن ميان لازم گردد بايد تمام حلقه باز و بسته باز شود و در ضمن اين عمليات، هر چه دقت و احتياط بعمل آيد، باز گرد و خاك و لكه ها و مخصوصاً خطوطي بر روي فيلم خواهد افتاد كه در موقع آگرانديسمان بشدت بچشم خواهد خورد.

بهترين راه بريدن آنها به قطعات شش عكسي و نگهداري آنها در داخل پاكتهاي مخصوصي است كه براي همين منظور ساخته ميشود و فيلمها را بدون بيرون آوردن از آن ميتوان ديد. بدين ترتيب در موقعي كه پيدا كردن فيلمي لازم ميگردد از هر گونه دست خوردگي و خط و خراشي محفوظ و مصون خواهد بود.

اينكار وقتي به تدريج انجام گيرد هيچ زحمتي نخواهد داشت و بايگاني خوب و منظمي بوجود خواهد آمد.

براي نگهداري فيلمهاي 6*6 و بزرگتر تنها يك راه وجود دارد آنهم پاكتهاي شفاف (كاغذ مومي يا سلوفان) است كه در هر پاكتي فقط يك فيلم نگهداري ميشود.    [43]