شفائيه، هادي. "عكاسي رنگين، بخش دوم". دوره6، ش64 (بهمن46): 66-68، طرح.

خلاصه:  تاريخچه‌اي كوتاه درباره عكاسي رنگين، اساس اين نوع عكاسي، رنگهاي مكمل، طرق ساخت رنگها:‌افزايشي و كاهشي، سلكسيون تري كرم.

عكاسي رنگين

بخش دوم

دكتر هادي

در شماره‌هاي پيشين اين مجله دربارة عكاسي مطالبي منتشر ساختيم كه خوشبختانه با استقبال خواننده‌ها گرامي روبرو گرديد . اينك به دنبال مطالب قبل ، از اين شماره ببررسي اختصاري اصول علمي شيوه‌هاي عملي عكاسي رنگين را آغاز ميكنيم و اميدواريم بدين وسيله رضايت خاطر آندسته از خوانندگان عزيز را كه خواستار اطلاعاتي در اين زمينه بوده‌اند فراهم ساخته باشيم . آنچه در ((بخش نخست)) گفته شد عبارت بود از :

مقدمه – تاريخچه‌ي عكاسي – تشريح دوربين عكاسي – انواع دوربين‌هاي عكاسي – ابژكتيف‌ها  - انتخاب دوربين : چه دوربيني بخريم و يك حلقه فيلم 36 تائي را چگونه تمام كنيم ؟ - تصوير چگونه ثبت ميشود ؟ - فيلم‌ها، قدرت و حساسيت آنها – نور موجود و انتخاب صحيح ديافراگم و سرعت – ديافراگم و ميدان وضوح – نور سنج – انواع فيلترهاي رنگين – طرز بكار بردن فيلترها – انتخاب فيلتر – فيلترهاي بي‌رنگ : ضد اشعه‌ي ماوراءبنفش و ضد تشعشع – فلاش – لوازم اوليه و الفباي عكاسي – كمپوزيسيون – هنر ديدن – عكس مناظر را چگونه بايد گرفت – طرز گرفتن عكس از موضوعات در حال حركت – تصاوير ورزشي – عكسهاي شبانه – پرتره – عكسبرداري از ابنيه و آثار تاريخي – مجسمه‌ها – آفتاب ، مه ، باران ، دود ، گرد و غبار – صحنه‌هاي كوچه و خيابان – ضد نور – نظم و ترتيب – مركز توجه – استفاده از خطوط در كمپوزيسيون – تصاوير شب – ظهور ، چاپ ، اگراندنسيسمان – لوازم ظهور – اعمال ظهور – معايب ظهور ، علل و طرز برطرف ساختن آنها – ظهور فيلم به طور صحيح – ظهور فيلم در مناطق حاره – عمليات اصلاحي فيلم (تضعيف و تقويت ) – رتوش نگاتيف – نگهداري نگاتيوها – كاغذهاي عكاسي – انتخاب كاغذ – تصوير مثبت – چاپ ، طرز كار با دستگاه چاپ – ظهور كاغذ – آگرانديسمان (بزرگسازي) – طرز بدست آوردن نور صحيح براي آگرانديسمان – ظهور ،ثبوت ، شستشو و خشك كردن كاغذها – لكه گيري و برش عكسها . و اينك :

تاريخچه كوتاه – در سال 1885 دانشمند فيزيك‌دان انگليسي ماكسول J. Clark Maxwell نشان داد كه همه‌ي رنگهاي موجود در طبيعت را با تركيب سه رنگ ((آبي – سبز – قرمز)) مي‌توان به وجود آورد .

اين نظريه تا سال 1861 به عمل نزديك نشد و بالاخره در سال 1870 دو فرانسوي كه نام آنها در تاريخ عكاسي رنگين اهميت دارد تجارب مهم و پر نتيجه‌يي بر روي همين نظريه انجام دادند . اين دو نفر شارل كرو Charles Cros و دو كو دو هورون Ducos du Hauron نام دارند كه آزمايشات دومي اهميت بيشتري دارد .

اما در حقيقت به سال 1904 بود كه عكاسي رنگين با ساخته شدن شيشه‌هاي مخصوص اتو كروم Autochrome از طرف برادران لومير عملا بوجود آمد و وارد تجارت گرديد .

طريقه‌ييكه در ساختن اين شيشه‌ها و نظاير آن تا چندين [66] سال مورد استفاده قرار ميگرفت نتايج خوب نميداد تا سر انجام در بين سالهاي 1935 _1930 طريقة ديگري از طرف گودوسكي L.Godovski و مان L.D.Mannes ايجاد گرديد كه كار را سهلتر و نتيجه را بهتر ساخت و هنوز هم در عكاسي رنگين از همين طريقه استفاده مي‌شود .

اساس عكاسي رنگين

نيتون نشان داده كه وقتي نور سفيد از يك منشور شيشه‌يي عبور كند تجزيه مي‌گردد و رنگهاي گوناگون از آن بوجود مي‌آيد . (اين رنگها را در ((رنگين كمان)) يا قوس‌و قزح ميتوان ديد .) و بر عكس، اگر اين رنگها را با شرائط متناسب با هم بياميزند دوباره رنگ سفيد ايجاد ميشود .

از طرف ديگر ، ماكسول نشان داد كه با اختلاط سه رنگ ((آبي – سبز – قرمز))، كه آنها را رنگهاي اوليه Primaire يا اساسي Fondamentale مينامند ميتوان تمام رنگهاي ((رنگين كمان)) را بدست آورد . (شكل 1)

اگر از سه رنگ اوليه ، يك رنگ كنار گذاشته شود از امتزاج دو رنگ ديگر رنگهايي بوجود ميآيد كه آنها را مكمل Complentaire ميگويند .

همين رنگهاي مكمل است كه امروزه در اغلب طريقه‌ها براي ايجاد رنگها ، بعنوان پايه مورد استفاده قرار ميگيرد .

نظري به شكل شماره يك بكنيد ، شايد باعث تعجب‌تان گردد ولي فراموش نكنيد كه اين نتايج فقط در صورتي حاصل مي‌‌شود كه سه شعاع نوراني به رنگهاي اوليه بر روي هم قرار ميگيرد (شكل شماره 3) و اگر رنگهايي را كه در نقاشي استفاد ه ميشود به اين ترتيب در هم آميزند نتيجه‌هاي كاملا متفاوت به دست خواهد آمد .

از اين آزمايشات و تحقيقات دو متد مهم براي ساختن رنگها بوجود آمد :

1 – طريقه‌‌ي افزايشي Additif

2 – طريقه‌ي كاهشي Soustractif

                                       رنگهاي اوليه و رنگهاي مكمل آنها

اگر در سه پروژكتور جداگانه لامپهاي آبي – سبز – قرمز قرار داده (شكل 3) نور آنها را دو تا دو تا بر روي يك پرده‌ي سفيد بتابانيم در آن قسمت كه بر رويهم ميتابد دو رنگ با هم جمع شده و از اختلاط آنها دو به دو رنگهاي زير بوجود خواهد آمد :

    آبي + سبز = فيروزه‌يي (Cyane)

    آبي + قرمز = ارغواني (Magenta)

    سبز + قرمز = زرد

و بالاخره اختلاط سه رنگ ((آبي – سبز قرمز )) سفيد را ايجاد مي‌كند .

بايد متوجه بود هر رنگي كه از تركيب دو اشعه‌ي ديگر بوجود آمده از روشنترين آن دو روشنتر ميباشد . از اينروست كه اين طريقه را افزايشي Additif ميگويند.[67]

1-تركيب افزايشي رنگها

2 – تركيب كاهش رنگها

3 – بر روي پرده‌ي سفيد از سه پروژكتور نورهاي سبز – آبي – قرمز مي‌تابد و قسمتي از آنها با هم تركيب ميشود .

روي اين عمل تأكيد ميكنيم كه براي بدست آوردن مخلوط نورهاي رنگي با طريقه‌ي افزايشي از پوروژوكسيون سه نور رنگي از سه پروژكتور جداگانه بر روي يك پرده‌ي سفيد استفاده ميشود .

برعكس اگر از سه شيشه‌ي رنگي (آبي – سبز – قرمز ) دو تاي آنرا رويهم قرار داده و در ميان راه نور سفيدي كه بر پرده‌ي سفيد ميتابد نگهداريم مشاهده ميشود كه رنگ حاصل هميشه از روشن‌ترين دو رنگ مزبور تيره تر است . به همين جهت اين طريقه را كاهشي Soustractif ميگويند كه در آن اختلاط سه رنگ اوليه (آبي – سبز – قرمز ) سياه را بوجود ميآورد .

بهمين علت است كه وقتي نقاش رنگها را بهم مخلوط ميكند رفته رفته رنگهاي تيره‌تر بدست مي‌آيد زيرا هر رنگي كه اضافه ميشود مقدار بيشتري از نور را جذب ميكند .

در زير فيلترهايي را مشاهده ميكنيد كه با اختلاط آنها بطريقه‌ي كاهشي ميتوان سه رنگ اوليه را دوباره بوجود آورد :

فيلتر  ارغواني (Magenta)  +  زرد         =   قرمز

فيلتر  فيروزه‌‌يي (Cyane)   +  زرد         =   سبز

فيلتر  فيروزه‌يي              + ارغواني     =   آبي

سلكسيون تري‌كرم Selection Trichromes

از راه سلكسيون سه رنگي كه بر مبناي اصول فوق بوجود آمده بوسيله‌ي سه فيلمي كه پياپي ، از وراي سه فيلتر رنگي (آبي – سبز – قرمز) ، از يك موضوع رنگي گرفته شده ميتوان تمام رنگهاي آنرا دوباره ساخت .

هر گاه از سه فيلم نگاتيف مزبور ، سه فيلم پزيتيف تهيه كرده و هر يك از آنها را بترتيب برنگ مكمل فيلتري كه در موقع عكسبرداري استفاده شده رنگ كنند سه فيلم پزيتيف برنگهاي (زرد – ارغواني – فيروزه‌‌يي) حاصل خواهد شد كه اگر آنها را دقيقا و نقطه به نقطه رويهم قرار داده مقابل نور سفيد بگيرند تصويري ظاهر خواهد شد كه تمام رنگهاي حقيقي موضوع را دارد .

در گراورسازي و چاپ‌‌‌‌رنگي تصاوير در كتابها و مجلات از اين طريقه استفاده ميشود . اما از آنجائيكه گرفتن سه عكس پياپي ، جز در گراورسازي ، عملا مشكل و در مورد موضوعهاي متحرك غير ممكن است لذا كارخانجات فيلمسازي كوشيدند كه كار سه فيلم را در يك فيلم عملي سازند و بالاخره در اين راه موفق شدند ، بطوريكه در تمام طريقه‌هاي امروز عكسبرداري رنگين فقط يكبار و تنها در روي يك سطح حساس انجام مي‌گيرد . [68]

                                 براي تهيه شماره‌هاي مختلف مجله

                             هنر و مردم لطفا در تهران به نقاط زير

                             مراجعه فرمايند : 

                             شعبه‌هاي كتابخانه امير كبير

                             كتابخانه جردن

                                     خيابان اسلامبول ساختمان پلاسكو

                             كتابخانه چهر

                                     روبروي دانشگاه

                             كتابخانه سنائي (شماره 1 )

                                     خيابان شاه آباد

                             كتابخانه سنائي (شماره 2 )

                                     خيابان آذر روبروي دادگستري

                             دفتر مجله هنر و مردم

                                     خيابان حقوقي شماره 182