افشار، ايرج. "دوبناي تاريخ درنطنز". دوره 6، ش70 (مرداد7): 30-31، تصوير.

خلاصه:معرفي مختصر دوبناي تاريخي: 1- رباط يا كاروانسراي عصر صفوي، 2- رباط سنگي.

دو بناي تاريخي در نطنز

مقاله فاضل گرامي آقاي حسن نراقي كه مسلمأ بصيرترين فرد نسبت به تاريخ كاشان و نواحي آن شهر باستاني است براي بنده فوق‌العاده مفيد بود و در تفهيم اطلاعات سودمندي كه ايشان در آن مقاله مندرج ساخته‌اند عكس و شرح دو بنايي كه در نطنز ديده‌ايم براي استفاده محققان درج ميشود .

ايرج افشار

1 – رباط يا كاروانسراي عصر صفوي

بر كنار شهر نطنز به فاصلة قريب يك كيلومتر و نيم و نزديك به جادة كنوني در ميان با غات كاروانسراي بزرگ آجري خوش طرح عصر صفوي قرار دارد كه متأسفانه بعلت ريزش باران و وزش باد و سنگر بنديهاي ايام نايب حسين صدمات بسيار بر آن وارد شده است و با ديواري خشتي و گلين پيشطاق و درگاه ورودي آن را مسدود و معيوب كرده اند و مانع ديدن كتيبه اي شده اند كه در سه ضلع بالاي سردر نصب است .

اين كتيبه كه بخطي بسيار خوش و بر سنگي محكم كتابت گرديده امروزه سياه شده است زيرا در كاروانسرا دود ميكند و دوده بر كتيبه نقش بسته و طوري سياه است كه برحسب عادت وارد شونده ملتفت وجود كتيبه نميشود .

1

بنده سه بار اين كاروانسرا را ديده‌ام و بار دوم كه با مرحوم دكتر مهدي بياني و دوستان ديگر (دكتر اصغر مهدوي و دكتر عباس زرياب ) بآنجا رفتيم و كتيبه را به او نمودم از استادانه و خوش بودن خط تمجيد بسيار كرد و كلي افسوس خورديم كه چنين كتيبه‌اي مجهول مانده و سياه شده [30] است و بدتر آنكه نيمي از آن وجود ندارد يعني يا عتيقه دوستان برده‌اند يا آنكه افتاده است و زارعين در جوي و بند خود مصرف كرده‌اند .

متأسفانه قرائت آخرين كلمات كتيبه هم به علت ديوار خشتي پهني كه در مدخل براي سنگربندي ايجاد كرده‌اند ممكن نيست و آن مقدار از كتيبه كه باقي مانده بدين عبارت است :

((… ولسلم ابوالمظفر شاه عباس الحسيني الصفوي بهادر خان بندة درگاه شاهي ابوالمعالي الشهير به آقا ميرزا ابن اسدالله بن علي الحسيني البرزي1 النطنزي توفيق بساختن اين بقعة خير تاريخ هزار و بيست و نه هجري و به اتمام تما {م} رسانيد و به اهتمام اين بنده درگاه اعلاء الملك ، اميد كه ثواب آن بروزگار فرخنده آثار عالي حضرت شاهي و …)) (شكلهاي 1و 2)

2

2 – رباط سنگي

در راه نطنز به مورچه خورت (راه اصفهان ) به فاصله چند كيلومتر از نطنز آبادي كوچك نيمه خشكي به نام ((رباط )) هست كه در آنجا چهار ديواري بنايي مرتفع و محكم از سنگ بجاست كه ظاهرا تا كنون معرفي آن در كتب مربوطه به آثار باستاني بيان نشده است و با چاپ دو عكس آن اميدوارم علاقمندان خاص آثار كاشان با تهيه نقشه بنا و تنظيم مشخصات آن بتوانند كمكي به حدس نسبت بزمان ساختن آن بنمايند . (شكلهاي 3 و 4) [31]

پاورقي‌ها :

1 – برز Barz يكي از آباديهاي نطنز است .

4

3