|
به احتمال بسيار قوي اين قديميترين
نسخه از نسخ موجود ديوان حافظ است. اين
مجموعه نفيس به كتابخانه مركزي دولت حيدرآباد
تعلق دارد.
ب – ديوان حافظ ( مجموعه شعر ):
به خط نستعليق بسيار خوب اندازه 21 در
14 سانتيمتر تاريخ كتابت 985 ، كاتب عنايتالله شيرازي.
شروع كتاب:
الا يا ايها الساقي ادركاسا
وناولها
كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد
مشكلها
و پايان كتاب:
|
شادي همه لطيفهگويان صلوات
|
گفتم سخن تو گفت حافظ گفتا
|
به تاريخ نوزدهم ماه شعبان سه جلوس.
در صفحه اول آن سه مهر و چند امضاي مختلف
وجود دارد كه يكي متعلق است به راي
كونمارسن از رجال دربار شاهعلم دوم مورخ
1186 ، اين كتاب به موزه باستانشناسي دهلينو
تعلق دارد.
ج – ديوان حافظ ( مجموعه شعر ):
در 203 ورق به اندازه 5/26 در 16 سانتيمتر
كاغذ اعلا و خط نستعليق. اين نسخه داراي 11
تصوير از مكتب مغولي
[53] است كه توسط نقاشان
دربار اكبرپادشاه( قرن دهم ) تهيه شده و نسخه
مخصوص پادشاه بوده است و هنرمنداني مانند
كانها ، سنوالا ، فرخ چلا ، منوهر و تارسينگ
چيترا در تهيه آن همكاري كردهاند.
شروع كتاب:
حمد بيحد و ثناء بيعد و سپاس بيقياس
الخ
شد عرصة زمين چو بساط ارم خوان الخ
و پايان كتاب:
|
مانندة سنگ خاره در آب زلال
|
از سينة دلش ز نازكي نتوان رسيد
|
اين نسخه به كتابخانه رضا در رامپور
( در مشرق دهلي ) تعلق دارد.
د – ديوان حافظ ( مجموعه شعر ):
در 201 ورق به اندازه 22 در 5/14 سانتيمتر
15 سطر در هر صفحه. شروع كتاب:
الا يا ايهاالساقي ادركاسا و ناولها
كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد
مشكلها
و خاتمه كتاب:
|
شادي همه لطيفهگويان صلوات
|
گفتم سخن تو چيست حافظ گفتا
|
در اين نسخه بسيار مهم حواشي
و يادداشتهائي به قلم همايون و جهانگير
پادشاه وجود دارد كه در نوع خود بينظير
است و مهر رجال و سلاطين ديگر نيز در آن
محفوظ مانده است. از جمله مهر سلطانحسينبايقرا ، ميمنتخان ، محمدباقر و عبدالله
چلپي. اين نسخه به كتابخانه خدابخش در پتنه
تعلق دارد.
2- گلستان
وبوستان:
الف: بوستان ( يك مجموعه تعليمي ):
در 229 ورق به اندازه 34 در 24
سانتيمتر ، كاغذ اعلا ، خط نستعليق ، نه سطر
در هر صفحه ، مورخ پيش از 908 هجري.
شروع كتاب:
|
حكيم سخن بر زبان آفرين
|
بنام خداوند جانآفرين
|
و خاتمه:
|
خدايا زعفوم مكن نااميد
|
بضاعت نياوردم الا اميد
|
تتمتالكتاب بعونالملكالوهاب.
كتبه شهسوار الكاتب عرض في 15 ربيع 908
الثاني غفر ذنوبه با 43 تصوير از مكتب هرات
كه توسط
حاجي محمود كشيده شده و سه مهر در صفحه اول
كتاب و يكي در آخر كه پاك شده است. اين نسخه
براي سلطان ناصرشاه ملوائي و تصاوير آن
بسيار ارزشمند و گرانبهاست. اين نسخه از
موزه ملي دهلي قرض شده است.
ب – گلستان ( يك مجموعه تعليمي ):
در 137 ورق اندازه 5/27 در 5/16
سانتيمتر ، كاغذ اعلا ، خط نستعليق ، 12 سطر در
هر صفحه ، مورخ 986 كاتب: حسن الشريفبنحسينالشريف الحسيني المشهدي.
شروع كتاب:
منت خداي را عزوجل كه طاعتش موجب
قربتست و به شكر اندرش مزيد نعمت – هر نفسي كه
فرو ميرود الخ.
و خاتمه:
ولوان لي يومالثالثي مكانه
عندالروف لقلت يا مولانا اني المسئي و انت
مولي محسن الخ.
با شش مينياتور از قرن دهم متعلق به
مكتب شيراز و تذهيب عالي از جملة چند نسخه
معدود در جهان كه ميتوان آن را به عنوان
بهترين و زيباترين نسخه خطي محسوب داشت. با
خط نستعليق بسيار خوب و نقاشيهائي اصيل
ايراني. اين نسخه به كتابخانه سعيديه
حيدرآباد تعلق دارد.
ج – بوستان ( از يك مجموعه اشعار
تعليمي ):
در 257 ورق به اندازه 25 در 15
سانتيمتر ، به خط نستعليق. تاريخ كتاب نيمه
اول قرن دهم هجري ، كاتب محمدبناسحاق.
شروع كتاب:
|
حكيم سخن بر زبان آفرين
|
بنام خداوند جانآفرين
|
|
كريم خطابخش و پوزشپذير
|
خداوند بخشنده دستگير
|
با ده تصوير از مكتب مغولي. از نسخههاي
بسيار نفيس با مهرهاي تاريخي. اين نسخه به
موزه دولت راجستان ( الوار ) تعلق دارد.
د – گلستان ( يك مجموعه تعليمي ):
در 157 ورق ، اندازه 5/21 در 5/13
سانتيمتر ، خط نستعليق بسيار خوب ، تاريخ
كتابت اواسط قرن دهم ، كاتب محمدباقر. در
صفحه سفيد اول كتاب يك مُهر گلابيشكل از
امپراتور شاهجهان وجود دارد. خط اين نسخه
بسيار خوب است با تذهيب و حواشي بسيار نفيس
حاوي تصاوير گلها و حيوانات كه همه طلاكاري
شدهاند. در حواشي آن يادداشتهاي تاريخي
به چشم ميخورد از جمله اينكه شاهجهان
دستور داده است آن را در كتابخانه شخصي
خودش حفظ كنند ، بهعنوان كتابهاي درجه اول
و عالي. در يادداشت ديگر آن را به پسر بزرگ
خود هديه داده است ، پسر بزرگ شاهجهان
دارالشكوه بود كه به شعر و ادبيات فارسي
تعلق خاطر فراوان داشت. اين كتاب به
كتابخانه دانشگاه هندو در بنارس تعلق دارد.
[54]
|
)