رجب‌نيا، مسعود. "در جهان فرهنگ و هنر چه مي‌گذرد". دوره7، ش84 (مهر48): ص 68-70، تصوير.

خلاصه: يازدهمين سالگرد مرگ حافظ ـ هنر ‌آسياي ميانه در دوران تيموري ـ معرفي نسخه خطي فوائد قطب شاهي.

در جهان فرهنگ و هنر چه مي‌گذرد

نگاهداري رنگ نقاشيهاي التاميرا

التاميرا غاري است در اسپانيا كه در آن مردم غارنشين دوران نوسنگي از پنجاه‌هزار سال پيش نقاشيهاي كرده‌اند. اينك دانشمندان اسپانيايي براي آنكه رنگ اين نقاشيها نپرد اسبابي تعبيه كرده‌اند كه از رسيدن اشعه ماوراء‌بنفش به آنها جلوگيري مي‌كند. اين شيوه را در غارهاي ديگري كه نقاشيهاي ديواري مردم نوسنگي در آنها موجود است نيز به كار خواهند بست.

يازدهمين سده سالگرد مرگ جاحظ

ابو‌عثمان‌عمرو‌بن‌بحر كه به سبب چشمان برآمده‌اش به جاحظ مشهور شد از دانشمندان بزرگ بصره و از اديبان نويسندگان تواناي عرب است. در قرن سوم هجري مي‌زيست و به سال 255 ه .ي برابر با 869 ميلادي تقريباً به نود‌سالگي درگذشت. در بسياري از رشته‌ها تأليفات فراوان دارد. چون از متكلمان معتزلي بوده كتابي در « خلق القرآن » دارد و نيز در « رد علي‌المشبهه » و « رد علي‌ا‌لنصارا ». دربارة نژادها هم كتابهايي و رسالاتي همچون « كتاب العرب و الموالي » و « كتاب العرب و العجم » دارد. در طبيعيات « كتاب الزرع و النحل » و « كتاب الحيوان » [68] و « كتاب المعادن » از اوست در روانشناسي « كتاب النساء » و « كتاب الاخلاق الملوك » و « كتاب الجواري و الغلمان » و « كتاب البخلا ». در « كتاب البيان و التبيين » از فصحاي عرب و سخنان آنان ياد كرده ‌است.

سرهاي انطيوكوس اول خدايان يوناني و ايراني

دو صفحه از كتاب فوائد قطب شاهي موجود در موزه ملي دهلي

در كتاب‌البخلا از نام‌آوران و به ‌ويژه مشاهير ايران سخن گفته‌است. اينك يادبود يازدهمين سدة مرگ او را يونسكو برپا كرده و امسال برگزار مي‌كند.

جشنواره فرهنگ عاميانه

از 26 اوت تا 4 سپتامبر 1969 يك جشنواره جهاني فرهنگ عاميانه در بوخارست برپا مي‌شود در آن نزديك به بيست كشور شركت دارند و يك نمايشگاه هنرهاي عاميانه هم برگزار مي‌شود.

هنر آسياي ميانه در دوران تيموري

از 23 تا 27 سپتامبر 1969 كنگره‌اي تحت نظر يونسكو و آكادمي علوم اتحاد جماهير شوروي دربارة هنرهاي معماري و مينياتورسازي و نسخه‌هاي خطي و تذهيب در سمرقند تشكيل خواهد شد.

نسخة خطي فوائد قطب شاهي

از جمله نسخه‌هاي موجود در موزة ملي دهلي‌نو نسخه‌اي دو جلدي است كه در 1948 از يك هنرشناس مجارستاني خريده شده و اخيراً مشخصات آن در نشريه لليت كلا چاپ هند منتشر شده ‌است. جلد اول آن 82 صفحه است به قطع 22×8/13 سانتيمتر و دومي 6 صفحه است به همين قطع. اما 6 صفحة جلد دوم اصلا قسمتي بوده از جلد اول كه از صفحة 72 تا 77 باشد. و در جلد اول هم جاي اين صفحه‌ها خالي است ، كاغذ آن سمرقندي است با مركب سياه بر آن نوشته شده با بسياري نقش‌و‌نگار عنوانها يا با آب طلا نوشته شده يا با لاجورد. خط آن پاره‌اي نستعليق است و پاره‌اي شكستة بسيار قرص و خوش. اين نسخه به فرمان سلطان عبدالله قلي قطب شاهي از پادشاهان غلكندة نزديك دكن و در 1039 ه .ق نوشته شده و مشتمل است بر يك ديباچه و يك دستورالعمل ملكداري و شرحي دربارة اخلاق و فاني بودن جهان با دادن امثال و داستانها و همچنين يك جُنگ شعر.

 گردآورندة اين نسخه مولانا اويس منشي نام دارد كه به راهنمائي ابن‌خاتون وزير سلطان بدين‌كار دست برده ‌است و نيز خوشنويس خان‌قطب‌شاهي و نورائي قاضي‌زاده و حكيم [69] اسمعيل گيلاني و محمد مراد كاتب و محمد‌امين شاهنامه‌خوان و محمد‌صالح نايب‌قاضي با او همكاري كرده‌اند. نقشهاي پشت جلد و شيوة جلدسازي سخت متأثر از شيوة معمول دوران صفويه است.

سرهاي هرقل و انطيوكوس اول

سر انطيوكوس اول در نمرود داغ

انطيوكوس كوماژون پادشاه سلوكي در نمرود داغ واقع در كوههاي تاوروس يا توروس آسياي صغير پيكره‌هاي غول‌پيكري از سر خودش و خدايان مورد پرستش خويش و نياكانش ( از يوناني و ايراني ) ساخته ‌است از آن جمله سرهاي هرقل و زئوس و خودش هست كه بلندي آنها تقريباً به پانزده‌متر مي‌رسد.

معافيت هنرمندان از پرداخت ماليات

وزير فرهنگ ايرلند طي نطقي در « ديل » پارلمان اين كشور به هنگام طرح بودجة سال 1969 اعلان كرد كه براي بالا بردن سطح معنويات و فرهنگ مردم هنرمندان را از ماليات معاف كرده‌است. اين معافيت شامل همة نويسندگان و آهنگسازان و نقاشان و پيكرتراشان ايرلند و خارجياني است كه در ايرلند اقامت گزيده‌اند مي‌شود.

هزارة بنياد‌گذاري الازهر

الازهر كهن‌ترين دانشگاه اسلامي است كه در 347 ه .ق برابر با 969 م. به فرمان جوهر‌الكتاب‌الصقلي سردار فاطميان مصر ساخته شده‌است. اينك هزارة ساختمان آن را برگزار خواهند كرد.

هزاروسيصدمين سالگرد بنيادگذاري قيروان

دولت تونس هزاروسيصدمين سالگرد بنيادگذاري شهر قيروان را از 10 آوريل تا 12 مه 1970 برگزار خواهد كرد. [70]

“پاورقي‌ها“

در تنظيم مطالب اين اخبار از بسياري منابع از جمله خبرنامة يونسكو بهره گرفته شده‌است.