|
يك نگاه به سازمان ديواني اين
سرزمين در زمان هخامنشيان چنانكه در تاريخ
كمبريج6 به نقل قول
از مارشال آمده است نشان ميدهد كه اصل
مركز در اين شهرباننشين و ديگر شهرباننشينها تا آنجا كه امكان داشت اعمال ميشد.
فرمانده همگان پادشاه بزرگ كه شاهنشاه
خوانده ميشد و شهربانان در برابر او
مسئوليت مستقيم داشتند. سازمان و شيوة
ادارة اين شهرباننشين مانند ديگر شهرباننشينها تابع تمركز بود و انديشه حكومت
اقليتها و فرهنگهاي گوناگون و رفاه و آسايش
همگان از اصول مسلم و پذيرفته اهورامزدا بهشمار ميرفت. آنان كه بر مردم فرمان ميراندند
سوگند داده شدهبودند تا بهدرستي فرمان
رانند. هر شهرباننشين با شبكه راههايي با
مركز امور اداري پيوند داشت و داريوش براي
برقراري ارتباط نهايت كوشش را به كار ميبست.
با اين شيوه ترتيب فرستادن پيك و ارتباط
پستي به جهانيان عرضه شد.
يك اصلاح در سكهها نيز به دست
داريوش صورت گرفت كه به آنها كلمة فارسي
زريك يا دريك يعني پارهزر را ميزدند. در
شهرباننشينهاي مشرق روش كهن دادوستد جنسي
هنوز رواج داشت. ولي در استانهاي پر زر و
متمدن مرزي ازجمله پنجاب دادوستد با پول
و سكه زود رواج يافت شواهد روابط تجاري
فراواني كه در زير فرمان هخامنشيان در
ميان شمالغرب پاكستان و ايران وجود داشته
همانا سكههاي سيميني است كه در اين
سرزمينها يافته شده و هم بر پاية معيارهاي
ايراني ضرب شده و هر پاره برابر است با
دوسينگلوي يا استاتر و نيز نيم و ربع
سينگلوي بودند.
يك رويداد برجسته ديگر كه
در زمان هخامنشيان پيش آمد همانا پديدآمدن خط خاصي است. زبان آرامي را مردم اين
سرزمين همچون زبان دوم و در كنار فارسي
پذيرفتند. چون الفباي آرامي نميتوانست
همه آواهاي زبان بومي پراكريت را نمودار
سازد چند حرفي بر آن افزوده شد و چند حرف آن
تبديل گشت و بدينگونه اندكاندك خط خاص
خروشتي پديدار شد. در كتيبههاي آسوكا ( در
سدة سوم پ. م. ) در مرزهاي شمالغربي اين
الفبا آشكار شد و تاكسلاتا سدة پنجم
ميلادي رواج داشت.
يك كتيبة آرامي كه در ديوار خانهاي
در سير كاپ – تاكسيلا7 كار
گذاشته شدهبود كشف شده است. تا آنجا كه با
وضع خرد شده و فروريخته آن بتوان خواند
گويا سخن در ستايش از مأموري است بلندپايه
به نام « رومدوت »8
كه پيشرفت خويش را مديون نايبالسلطنه يا
فرمانداري است به نام پريادارسي9 پريادارسي را گويا آسوكا كه بر
تاكسيلا بهعنوان نايبالسلطنه پدرش
بيندوسورا10 فرمان
ميراند در دستگاه خويش به كاري گمارده
بود. اين امر نمودار آن است كه اين كتيبه
اندكي پيش از ميلاد فراهم شدهاست.
مختصر يادي هم ميتوان از سازمان
لشكري اين بخش كرد. شهربان لشكري از بوميان
با شماري سركردگان و سربازان ايراني
زيردست داشت. ولي بيشتر سپاهيان اين بخش را
فرماندة شاهي كه مستقيماً زير فرمان
شاهنشاه بود در فرمان داشت. همة مردم بياستثنا چه در شهرباننشين خويش و چه در هر
جا كه شاهنشاه جنگي داشت ناچار از خدمت
سربازي بودند. پس سربازان بومي اين استان
را در كنار سربازان ديگر جاهاي شاهنشاهي
ميبينيم كه در جنگها پيكار ميكنند.
اسلحة عمدة آنان كمان بود كه در نقش بيستون
و در سكههاي داريوش شاهنشاه بدان مجهز
است. بدينگونه دشمن در زير باراني از ناوك
گرفتار ميشد و ياراي نزديكشدن نداشت.
وانگهي زوبينهاي كوتاه و دشنه نيز با خود
داشتند. سربازان بومي جامههاي يكسان
كتاني داشتند با كمانها و ناوكهاي نوكآهنين. اين را ميتوان از شرحي كه هرودوت
بر جاي گذاشته و نقشي كه در تختجمشيد مانده
دريافت.
[13]
“پاورقيها“
1-
Balambat
2-
Timmargarha
3-
A. H. Dani
4-
Bajour
5-
Sir John Marshall
6-
Combridge History
7-
Sirkaf - Taxila
8-
Romdote
9-
Piryadorsi
10-
Bindusora
|
)
)
)
)