شفائيه ، هادي. "دوره  8 و10 ، ش89 ( اسفند 48): ص 73-76، تصوير.

  خلاصه:  نقش خطوط دركمپوزيسيون تصاوير: خط قائم يا عمود

عكاسي

دكتر هادي

نقش خطوط در كمپوزيسيون تصاوير

                (2)

خط قائم يا عمود

گياهان ، در جهت نور خورشيد رشد مي‌كنند.

انسان‌ها ، به هنگام قدرت‌نمايي و ابراز برتري قَد عَلَم مي‌كنند.

اجسام ساكن و بي‌حركت ، از پايگاه و محل قرار خود ، پرتوي از حس تعادل ، ‌استحكام و استواري مي‌افشانند.

اين ، درس علم‌الاشيائي است كه از طرف طبيعت داده شده و ما را به پذيرفتن خط قائم و عمود به عنوان مظهر قدرت ، استحكام ، ثبات و استواري هدايت مي‌كند. وقتي خط قائم تكرار شود – مانند رديفي از ستونها و يا درختان – احساس قدرت و استواري بيشتر و قوي‌تر مي‌گردد و بالاخره هنگامي كه انسان در جنگلي ، ميان تعداد بي‌شماري از درختان عظيم كهنسال سر به فلك كشيده نگاهي بدانها مي‌افكند اين احساس در باشكوه‌ترين وضعش به‌ او دست مي‌دهد.

موقعي كه خط قائم طرح و حالت مايل به خود مي‌گيرد وضع به‌كلي دگرگون مي‌شود ( مانند رديفي از درختان بيد در يك منظره و يا برج مشهور پيزا ) گرچه در هر دوي اين دو موقعيت خط قائم از بين رفته ولي احساسات و انعكاسات فكري در برابر آن دو يكسان نيست و خيلي با هم اختلاف دارد. با ديدن برج مايل پيزا ، به علت فقدان نيروي تعديل‌كننده ، كه بتواند مانع سقوط برج گردد ، حس تشويش و اضطراب به انسان دست مي‌دهد. در حالي‌كه در مورد درختان خميدة بيد مي‌دانيم كه شبكه‌اي از ريشه‌ها به ‌آساني آنها را در اين حالت نگه ‌مي‌دارد. البته [73] اينها ديگر خطوط قائم نيستند ولي به خوبي نشان مي‌دهند كه تماشاگر در برابر هر انحراف و تغييري كه به خطوط عمود تحميل مي‌شود از خود چه عكس‌العملي نشان مي‌دهد.

وقتي خط قائم در انتهاي خود به منحني و يا پيچ ختم شود ديگر احساس قدرتي از آن نخواهد شد و فوراً كهنسالان  ، بيماران و قدهاي خميده كه قدرت و توانايي خود را از دست داده‌اند در نظر مجسم خواهدشد. [76]