|
گاهي لازم است كه بكمك قالبهاي گچي
كه بطرق نامبرده بالا از قسمتهاي مفقود
شده
[60] تهيه كردهاند قالبهائي از خاك رس
تهيه نمايند(رجوع شود بفصل قالبگيري) و
قطعه مفقود شده را بكمك قالب خاك رسي
بسازند به هر حال آنچه كه اهميت فراوان
دارد اينستكه تا حدود امكان دقت شود كه
قسمتهاي سالم و آسيب نديده در حين وصالي
صدمه نبينند و بهتر است قبل از وصالي عكسهائي
از شيئي مورد نظر تهيه كرده وحتي طرح شكل
سالم آنرا نيز در صورت امكان ترسيم نمايند
تا از ارتكاب هر نوع اشتباه از هنگام وصالي
و مرمت جلوگيري بعمل آيد.
براي قالبگيري از فرآوردههاي
تجارتي مانند (Certofix)
و حتي گاهي از خمير قالبگيري
دندانپزشكي نيز استفاده ميكنند (چون خمير
قالبگيري نسبتا گران قيمت است لذا از اين
ماده فقط در موارد خاصي استفاده ميشود).
اگر قطعات نسبتا بزرگي از شيئ مفقود
شده باشد بهتر است قبل از قالبگيري تكيهگاه
فلزي (شبيه توري يا شبكه سيمي) در ناحيه
خالي مانده ايجاد كرده و خميري را كه براي
قالب تهيه كردهاند روي اين تكيه گاه
بكشند.
گاهي گچ قالبگيري (Plaster
of paris) را با
فرآوردهها و چسبهاي تجارتي مخلوط كرده و
از اين مخلوط براي ساختن قطعات مفقود شده
استفاده ميكنند و چه بسا كه اين روش بنتايج
سودمندي منجر ميشود ولي بايد در نظر داشت
كه اگر شخص ترسيم كننده تجربه كافي در
اينمورد نداشته باشد و نسبت اختلاط نادرست
باشد خمير حاصل پس از خشك شدن چروك بر
خواهد داشت.
بايد در نظر داشت كه گچ قالبگيري
اگر بطور خالص بكار برده شود، در ابتداي
كار بتدريج منبسط شده و بر حجم آن افزوده
ميشود ليكن هنگاميكه بحد كافي سفت و سخت شد
(باصطلاح خودش را گرفت) حجم اوليه طبيعي
خود را باز مييابد. چسب ديگري در تجارت
بنام (Fortafix)
عرضه ميشود كه براي مرمت اشياء
چيني و سفالي بسيار مفيد و مؤثر است. اين
ماده كه بشكل خمير دندان سفيد رنگ ميباشد
پس از خارج كردن آن از لوله (Tube)
بقسمتهاي
كوچك مفقود شده آغشته و پس از خشك شدن
قسمتهاي زائد و بدنماي آنرا بكمك ابزار
مناسب ميتراشند.
[61]
از اين مواد براي مرمت ظروف چيني
خانگي و چسبانيدن دسته قوري يا سوپ خوري و
نظائر آن ميتوان بخوبي استفاده كرد. در
بعضي موارد بهتر است در مورد ظروف بزرگ و
سنگين از اتصالهاي فلزي داخلي (بند زدن
ناپيدا) نيز استفاده كرده و بوسيله چسب
مزبور عمل اتصال را محكم تر كرد. اين عمل
مخصوصا در مورد اشياء و ظروفي كه مورد
استفاده روزانه ميباشند (برعكس اشياء موزهها
و يا اشيائي كه براي تزئين در ويترين منازل
و مغازهها گذارده ميشوند) مانند بشقاب،
دوري، كاسه و قدح و جام و نظائر آنها الزام
آور ميباشد و حتي اگر بندزدن از ناحيه
دروني آنها (ناحيه ناپيدا) امكان پذير
نباشد هرگز نبايد از مبادرت باين كار
خودداري شود ولو اينكه ظروف بند زده شده
بدنما و بد شكل جلوه گر شوند- مثلا اگر
برآمدگي (تكمه سر) قوري كنده شده باشد
نبايد بچسب مزبور اكتفاء كرد بلكه بهتر
است پيچ و مهره ظريفي از برنج (Brass- Laiton) براي
آن تهيه كرد تا هنگام برداشتن در قوري تكمه
آن ناگهان جدا نگردد.
براي اجراي اين نوع مرمت لازم است
قبلا بكمك متة ظريفي سوراخهائي در نواحي
كه بايد اتصالهاي فلزي (بند زني ) ايجاد شود
تعبيه شود، اين عمل معمولا بكمك متههاي
كوچكي انجام ميپذيرد كه سر مته آن از
خردههاي الماس ساخته شده است (الماس سخت
ترين اجسام است و اين قبيل متهها مخصوصا
براي بند زدن اشياء چيني لازم است- ميزان
سختي اجسام در شمارههاي پيشين شرح داده
شده است.) و در صورتيكه چنين متهاي در
اختيار نباشد ميتوان از متهاي كه سر آنرا
بخمير كاربوراندوم Carborundum)
رجوع شود بشمارههاي قبل) آغشتهاند سوراخ مناسبي در اشياء چيني بوجود
آورد، اگر چه عمل بكندي و آهستگي انجام پذيرد- بايد در نظر داشت كه سطح
روئي و خارجي (سطح براق و صيقلي) بعضي اشياء چيني بسيار سخت تر از قسمتهاي
دروني و داخلي آن ميباشد و در اين حال سوراخ كردن لايه سطحي بمراتب مشكلتر
از سوراخ كردن ناحيه دروني است (مانند ظروف چيني ساخت كشورهاي اروپائي ) در
صورتيكه سختي و مقاومت بعضي اشياء چيني در
تمام ضخامت و قطر شيئ يكسان است مانند چينيهاي
اصيل ساخت كشورهاي خاور دور.
ميخها و سيمهاي پرچ را از سيمهاي
برنجي و فنري (قابل ارتجاع) محكم و
پرمقاومت انتخاب ميكنند- پس از اينكه در
طرفين شكاف و در محلهاي مناسب بوسيله مته
سوراخهاي لازم را ايجاد كردند يك سر سيم
برنجي پرچ را كه بشكل حرف (ب وارونه) ساخته
شده وارد يكي از سوراخها كرده و چون سيم
قابليت ارتجاع دارد ( ميتواند كشش پيداكند)
بكمك انبردست ظريفي سر ديگر آنرا كشيده و
وارد سوراخ مقابل در طرف ديگر شكاف مينمايند-
اگر سوراخهائي كه براي سيمهاي پرچ ايجاد
شدهاند در جاهاي مناسبي انتخاب شوند
اتصالي كه باين طريق بوجود ميآيد قابل
اطمينان و محكم خواهد بود.
معمولا قطر سوراخها را كمي بيش از قطر سيم پرچ در نظر ميگيرند و
پس از وارد كردن سر سيم در سوراخ جاي خالي را با سيمان يا گچ قالبگيري
مسدود مينمايند تا اتصال محكمتري بوجود آيد- البته بكمك ابزار مناسبي چسب
يا گچ را تا انتهاي سوراخ بجلو ميرانند تا هم سطح لايه خارجي شيئي گردد.
بايد در نظر داشت كه استحكام اشيائي
كه مانند بشقاب كه سالهاي چندي از بند زندن
آنها ميگذرد بمراتب بيش از بشقابهائي است
كه تازه مورد مرمت و بندزني قرار ميگيرند و
اين خاصيت بدين سبب است كه سيمهاي پرچ
بتدريج خاصيت ارتجاعي خود را از دست
ميدهند و شكل و اندازه ثابتي بخود ميگيرند.
رنگ آميزي و پوشاندن نواحي ترميم
شده براي كتمان و پنهان داشتن حقيقت
موضوعي است كه هنوز مورد بحث و شور ميباشد.
در مورد اشياء سفالي ايراني و
يوناني بهتر است كه رنگ سفيد و روشن گچ
قالبگيري را دست نزده و بحال خود گذارد و
در صورت الزام آنرا برنگ ساير قسمتهاي
سالم شيئ مورد نظر
[62] رنگ آميزي كرد- زيرا
تقليد تزئينات اين قبيل اشياء سفالي حتي
براي هنرمندان ماهر نيز تقريبا غير ممكن
است.
از سوي ديگر چنين بنظر ميرسد كه
هنگام مرمت اشياء چيني رنگين سعي شود
قسمتهاي مرمت شده را طوري رنگ نمايند كه
با قسمتهاي اصلي تطبيق نمايد(جور درآيد) –
بعضي اوقات براي پوشانيدن و كتمان شكافهاي
متصل و پرچ شده بقدري از مواد رنگي و
پوشاننده استفاده ميشود كه اين مواد روي
سطح صيقلي چيني جاري شده و آنرا بدنما مينمايند.
بعضي اوقات تعدادي از هنرمندان
بقدري در ترميم اشياء چيني مهارت بخرج
ميدهند كه تشخيص قسمت مرمت شده با بررسي و
باز ديد عادي تقريبا امكان پذير نميباشد و
در اين قبيل موارد از اشعه ماوراء بنفش
استفاده كرده و اشياء مورد نظر را با اين
اشعه معاينه ميكنند (رجوع شود بمبحث اشعه
در شمارههاي پيشين) بايد در نظر داشت كه
وسعت و دامنه ناحيه آسيب ديده معمولا تحت
تأثير اشعه مزبور بزرگتر از اندازه واقعي
بنظر ميرسد.
در مورد رنگهائي كه براي مرمت اشياء
چيني بكار ميروند بايد نكات زيرين را در
نظر گرفت:
براي مرمت اشياء چيني سفيدرنگ
نبايد هرگز از سفيداب سرب (White – Lead) استفاده
شود زيرا بسرعت رنگ پريده ميشود و بعبارت
ديگر هر چقدر هم براي جور كردن رنگ دقت
بعمل آمده باشد بعد از چند ماه اختلاف رنگ
قسمت اصلي با قسمتهائي كه با رنگ نامبرده
بالا آغشته شدهاند كاملا بارز و آشكار
خواهد بود بهمين جهت بهتر است در اين موارد
از سفيداب روي (Zinc White)
استفاده گردد- هر چند كه خاصيت
پوشانندگي اين ماده بسيار كمتر از ماده
قبلي است و بزودي هم خشك نميشود.
رنگهاي روغني مرغوب براي اين منظور
بسيار مناسبند هر چند كه اخيرا استفاده از
رنگهاي سلولزي در اين موارد روز افزون
شده است بايد در نظر داشت كه رنگهاي اخير را
فقط جاذب الرطوبه بوده و اگر بخار آبي را
جذب كرده باشند پس از استعمال بتدريج آنرا
از دست داده و سبب بدنما شدن و فساد شيئ
مرمت شده ميگردند.
براي ترميم و صيقل و جلاي اشياء
چيني روشهاي متعددي پيشنهاد شده است كه
مناسبتر از همه بكار بردن ورنيهاي رزيني
ميباشد- براي تهيه ورني سلولوئيد را در آستن (Aceton)
و (Amyl Acetate)
حل كرده (خواص اين مواد و حلالها در
شمارههاي پيشين ذكر شدهاند) و بصورت
غبار (Pulverise
– Spray) و
بوسيله دستگاهي شبيه سم پاش بر اشياء مورد نظر مي پاشند .
در آخر اين فصل يادآوري مينمايد
كه پس از چسب زدن بحاشيه قطعاتي كه بايد
بيكديگر الصاق شوند بايد دقت كافي بعمل
آيد كه قطعات جفت شده كاملا در جاي خود
قرار گيرند زيرا پس از سخت شدن چسب تغيير
مكان قطعه وصله شده امكان پذير نميباشد.
|
)
)
)
)
)
)