|
|
||
شاهحسيني، ناصرالدين. "تمدن كوشاني". دوره 6-7، ش 96 و 97 (مهروآبان 49): ص32-33، تصوير. |
||
|
|
||
|
خلاصه: گوشهاي از تاريخ كوشانيان در پايان قرن اول تا قرن چهارم بعدازميلاد، سرزمين تورانيان آريايي. |
|
|
تمدن كوشاني
دكتر شاه حسيني همانطور كه قبلاً يادآور شديم دورة درخشان كوشاني زمان كوشانيان بزرگ است. نخستين پادشاه اين خاندان كه متصرف خويش را بوسيلة ايالات متعلق به گندفار و پاكر توسعه داد كاجولاكادفيز بود. بدنبال او پادشاهاني مانند كانشيكا، خوويشكا و واسودوا نيز به كشورگشايي دست بردند و معروفترين آنها كانيشكاست. ظاهراً دوره اين پادشاه در پايان قرون اول و آغاز قرن دوم بعد از ميلاد است. رواج مذهب بودا در آسياي ميانه با نام كانشيكا ارتباط مستقيم دارد. بايد اين نكته را يادآور شد كه حكومت كوشان در برابر پارتها و بعداً ساسانيان حريف زورمندي بشمار ميرفت اين دولت مقتدر تا قرن سوم بعد از ميلاد برروي پاي خود استوار بود. در زمان شاپور اول سپاه فاتح ايران پيشاور پايتخت زمستاني كوشاني را متصرف شدند و دره سند را اشغال كردند. در اين هنگام سلسلة كوشاني بزرگ كه كانشيكا آن را عظمتي بخشيده بود منقرض شد و سلسله ديگري از اين خاندان روي كار آمد كه سلطنت ايران را به رسميت شناخت. هرمزد دوم پادشاه ساساني پسر و جانشين نرسي(303-309) با شاهدختي كوشاني ازدواج كرد. بروزگار كودكي شاپور دوم، كوشانيان از اغتشاشات داخلي و ضعف قدرت ايران استفاده كردند و به نظر ميرسد كه بعضي از اراضي متعلق به دولت مجاور خود ساساني را متصرف شده باشند چون شاپور به حد رشد سريع عمليات ضد كوشانيان را آغاز كرد و سرانجام سرزمين آنانرا به عنوان ايالتي جديد به ايران منضم نمود و از اين پس حاكم آن سرزمين از ميان شاهزادگان ساساني انتخاب ميشدند كه مقَّر او بلخ بود. |